Άρνηση εκτέλεσης Ευρωπαϊκού Εντάλματος σύλληψης λόγω των συνθηκών κράτησης που επικρατούν στο κράτος μέλος έκδοσης (ΔΕΕ C-722/23 και C-91/24)

Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις υποθέσεις Rugu και Aucroix (C-722/23 και C-91/24) έκρινε ότι, σε περίπτωση που ένα κράτος - μέλος αρνείται να εκτελέσει Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης λόγω των συνθηκών κράτησης που επικρατούν στο κράτος - μέλος έκδοσης του εντάλματος, τότε οφείλει να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου η ποινή φυλάκισης να εκτελεστεί στο δικό του έδαφος.

Ιστορικό υπόθεσης

Οι ρουμανικές και οι ελληνικές δικαστικές αρχές εξέδωσαν δύο ευρωπαϊκά εντάλματα σύλληψης (ΕΕΣ) εις βάρος ενός Ρουμάνου και ενός Βέλγου υπηκόου, αμφοτέρων κατοίκων Βελγίου, με σκοπό την εκτέλεση ποινών φυλάκισης.

Τα βελγικά δευτεροβάθμια δικαστικά όργανα αρνήθηκαν να εκτελέσουν τα ΕΕΣ, κρίνοντας ότι, λόγω των συνθηκών κράτησης που επικρατούν στη Ρουμανία και στην Ελλάδα, οι εκζητούμενοι θα εκτίθεντο στον κίνδυνο να υποστούν απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση.

Το βελγικό Cour de cassation (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο) ζήτησε από το Δικαστήριο να διευκρινίσει αν η βελγική δικαστική αρχή μπορεί –ή οφείλει– να εκτελέσει η ίδια τις ποινές αυτές στο Βέλγιο, προκειμένου να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να μείνουν ατιμώρητοι οι καταδικασθέντες.

Η κρίση του ΔΕΕ

Το Δικαστήριο κρίνει ότι, στο πλαίσιο αυτό, η δικαστική αρχή του κράτους μέλους που αρνήθηκε την εκτέλεση του ΕΕΣ υποχρεούται να εφαρμόσει κάποιο άλλο από τα μέσα δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις τα οποία προβλέπονται στο δίκαιο της Ένωσης όσον αφορά την αναγνώριση και την εκτέλεση ποινικών αποφάσεων που επιβάλλουν ποινές ή μέτρα στερητικά της ελευθερίας, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι ποινές θα εκτελεστούν στο έδαφος του εν λόγω κράτους μέλους.

Η ως άνω δικαστική αρχή υποχρεούται να επιδιώξει ενεργά να μη μείνει ο εκζητούμενος ατιμώρητος λόγω της άρνησης εκτέλεσης.

Όσον αφορά τις ενέργειες στις οποίες πρέπει να προβεί προς τούτο, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η υποχρέωση καλόπιστης συνεργασίας πρέπει να αποτελεί τη βάση του διαλόγου μεταξύ των δικαστικών αρχών εκτέλεσης και των δικαστικών αρχών έκδοσης προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν θα παρακωλυθεί πλήρως η λειτουργία του μηχανισμού του ΕΕΣ.

Υπό το πρίσμα αυτό, οι δικαστικές αρχές εκτέλεσης και οι δικαστικές αρχές έκδοσης οφείλουν, προκειμένου να διασφαλίζουν την αποτελεσματική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις, να τηρούν τις αρχές της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και της αμοιβαίας αναγνώρισης. Συνακόλουθα, το κράτος μέλος εκτέλεσης πρέπει, με δική του πρωτοβουλία, να ζητήσει από το κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος να του διαβιβάσει την καταδικαστική απόφαση που επιβάλλει την ποινή η οποία αποτέλεσε τη δικαιολογητική βάση για την έκδοση του ΕΕΣ και να διασφαλίσει ότι η ποινή θα εκτελεστεί στο δικό του έδαφος.

Το Δικαστήριο διευκρινίζει ότι το δημόσιο συμφέρον απαιτεί να εκτελεστεί η ποινή στο κράτος μέλος εκτέλεσης προκειμένου ο εκζητούμενος να μη μείνει ατιμώρητος.

Τέλος, αν και η εκτέλεση στερητικής της ελευθερίας ποινής σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο επιβλήθηκε η ποινή απαιτεί, κατ’ αρχήν, τη συναίνεση του ενδιαφερομένου, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι αυτό δεν ισχύει πάντοτε. Υπογραμμίζει ιδίως ότι η συναίνεση δεν απαιτείται όταν ουσιαστικά αποδεικνύεται ότι ο εκζητούμενος έχει εγκαταλείψει το έδαφος του κράτους μέλους στο οποίο καταδικάστηκε, αποπειρώμενος να αποφύγει την εκτέλεση της ποινής.

Το πλήρες κείμενο της απόφασης είναι διαθέσιμο στο curia.europa.eu.