Αστική ευθύνη Δημοσίου λόγω τραυματισμού κατά τη διάρκεια στρατιωτικής θητείας (ΣτΕ 1030/2026)

Τα κριτήρια για τον προσδιορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, κατόπιν τραυματισμού κατά τη διάρκεια στρατιωτικής θητείας, ερμήνευσε με πρόσφατη απόφασή του το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ 1030/2026).

Το δικαστήριο επεσήμανε ότι η καταβολή σύνταξης αναπηρίας στον παθόντα αποτελεί πραγματικό γεγονός, το οποίο δεν επιτρέπεται να λαμβάνεται υπόψη ως κριτήριο μειωτικό του ποσού που του επιδικάζεται ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, κατά την έννοια των διατάξεων των άρθρων 105 του Εισ.Ν.Α.Κ. και 932 του Α.Κ., κατά τον καθορισμό του ακριβούς ύψους της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, λαμβάνονται υπόψη και συνεκτιμώνται νομίμως από το δικαστήριο της ουσίας, μεταξύ άλλων προσδιοριστικών στοιχείων, χρηματικά ποσά τα οποία το Δημόσιο κατέβαλε βάσει νόμου στον παθόντα, εφόσον τα ποσά αυτά καταβάλλονται για την ίδια αιτία, δηλαδή εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό με εκείνον τον σκοπό που έχει η προβλεπόμενη από το άρθρο 932 του Α.Κ. χρηματική ικανοποίηση. Ο σκοπός της χρηματικής ικανοποίησης που δίνεται για την ηθική βλάβη, η οποία δεν αποτιμάται σε χρήμα, συνίσταται στην ηθική παρηγοριά και ψυχική ανακούφιση του παθόντος από τη λύπη, τη στενοχώρια ή τον πόνο που του προκάλεσε η προσβολή προστατευόμενων από τον νόμο έννομων αγαθών του, είτε μη περιουσιακών αγαθών (όπως η ζωή, η σωματική ακεραιότητα, η υγεία, η ελευθερία, η τιμή κ.ά.) είτε περιουσιακών αγαθών (όπως π.χ. είναι η κυριότητα επί ολικής καταστροφής ή μερικής βλάβης πράγματος).

Αντιθέτως, ο σκοπός της σύνταξης αναπηρίας που καταβάλλεται στον παθόντα βάσει νόμου δεν είναι ο ίδιος. Αυτός κατατείνει στην αντιμετώπιση των εν γένει αναγκών και δαπανών διαβίωσής του, δηλαδή στην αποκατάσταση της ζημίας ως διαφοράς στην περιουσία του παθόντος πριν και μετά το ζημιογόνο γεγονός.

Επομένως, η καταβολή σύνταξης αναπηρίας στον παθόντα αποτελεί πραγματικό γεγονός, το οποίο δεν επιτρέπεται να λαμβάνεται υπόψη ως στοιχείο μειωτικό του ποσού που του επιδικάζεται ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση νοσηλείας του παθόντος σε δημόσιο νοσοκομείο, όταν τούτο επιβάλλεται στη συγκεκριμένη περίπτωση και ιδίως από το είδος των σωματικών του κακώσεων. Η σχετική δαπάνη για την περίθαλψή του στο δημόσιο νοσοκομείο δεν πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για μείωση του επιδικαζόμενου εύλογου ποσού της χρηματικής ικανοποίησης.

Περαιτέρω, το δικαστήριο επεσήμανε ότι, με τις διατάξεις των άρθρων 211 έως 215 του Κεφαλαίου Δ ́ του Δέκατου Έκτου Τμήματος του Κ.Δ.Δ. προβλέπεται, ως μέτρο παροχής προσωρινής δικαστικής προστασίας, η δυνατότητα, ύστερα από αίτηση του ενάγοντος, προσωρινής επιδίκασης μέρους της απαίτησης για την οποία έχει ασκήσει καταψηφιστική αγωγή, το οποίο πάντως δεν μπορεί να υπερβεί το μισό της απαίτησης. Η ισχύς της απόφασης με την οποία επιδικάζεται προσωρινώς μέρος της απαίτησης παύει αυτοδικαίως από τη δημοσίευση της οριστικής απόφασης για την καταψηφιστική αγωγή, ανεξαρτήτως αν έγινε εν όλω ή εν μέρει δεκτή ή απορρίφθηκε η καταψηφιστική αγωγή. Αν, όμως, ασκηθεί έφεση κατά της οριστικής πρωτοβάθμιας απόφασης, αναστέλλεται η εκτέλεση της απόφασης αυτής εωσότου δημοσιευθεί η οριστική απόφαση για την έφεση. Στην περίπτωση αυτή (της άσκησης δηλαδή της έφεσης), τα αποτελέσματα της οριστικής απόφασης του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου καταλαμβάνουν αυτομάτως και την παρασχεθείσα προσωρινή επιδίκαση απαίτησης και, επομένως, η απόφαση περί προσωρινής επιδίκασης παύει αυτοδικαίως να ισχύει από τη δημοσίευση της οριστικής απόφασης του δευτεροβάθμιου διοικητικού δικαστηρίου.

Αν με την οριστική (είτε πρωτοβάθμια είτε, μετά την άσκηση έφεσης, δευτεροβάθμια) απόφαση απορριφθεί η καταψηφιστική αγωγή, το δικαστήριο διατάσσει την απόδοση στο Δημόσιο των ποσών που καταβλήθηκαν στον ενάγοντα προσωρινώς σε εκτέλεση της απόφασης περί προσωρινής επιδίκασης απαίτησης και τα οποία έκρινε οριστικά ότι δεν είναι οφειλόμενα. Στην αντίθετη περίπτωση της αποδοχής κατ’ ουσίαν (εν όλω ή εν μέρει) της καταψηφιστικής αγωγής, το προσωρινώς επιδικασθέν στον ενάγοντα και καταβληθέν σε αυτόν ποσό της απαίτησης, το οποίο αποτελεί προκαταβολή έναντι της απαίτησης που επιδικάζεται οριστικώς, εκκαθαρίζεται και αφαιρείται από την επιδικαζόμενη οριστική αποζημίωση (παρ. 5 του άρθρου 215 του Κ.Δ.Δ.) καταλογιζόμενο κατά την εκτέλεση.

Δείτε την περίληψη της απόφασης στο adjustice.gr.