Είναι σύμφωνο με το δίκαιο της ΕΕ το τεκμήριο νόμιμης επίδοσης απορριπτικών αποφάσεων ασύλου μέσω email; (ΔΠΘ 248/2026)

Με απόφαση διοικητικού δικαστηρίου αναβλήθηκε η οριστική κρίση επί αίτησης ακύρωσης και υποβλήθηκαν προδικαστικά ερωτήματα προς το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναφορικά με τη συμβατότητα του τεκμηρίου νόμιμης επίδοσης απορριπτικής απόφασης διεθνούς προστασίας μέσω απλού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με το ενωσιακό δίκαιο (ΔΠΘ 248/2026).

Ειδικότερα, στην υπό κρίση υπόθεση, η αιτούσα, πολίτης Κίνας, υπέβαλε αίτημα διεθνούς προστασίας επικαλούμενη δίωξη λόγω των θρησκευτικών της πεποιθήσεων. Κατά τη συνέντευξή της, η αιτούσα συναίνεσε εγγράφως να διενεργείται η επικοινωνία της με την Υπηρεσία Ασύλου μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, δηλώνοντας συγκεκριμένη διεύθυνση. Η αίτησή της απορρίφθηκε ως αβάσιμη και η σχετική απόφαση της απεστάλη ηλεκτρονικά, με το οικείο αποδεικτικό μεταβίβασης να πιστοποιεί την ολοκλήρωση της παράδοσης στον διακομιστή προορισμού.

Η μετέπειτα ασκηθείσα προσφυγή της απορρίφθηκε από τη Διοίκηση ως εκπρόθεσμη, καθώς υπολογίστηκε ότι η 30ήμερη προθεσμία εκκίνησε την επομένη της παρέλευσης 48 ωρών από την ηλεκτρονική αποστολή, ενώ ταυτόχρονα επιβλήθηκε σε βάρος της και το μέτρο της επιστροφής και τάχθηκε προθεσμία 7 ημερών για την οικειοθελή της αναχώρηση από την Ελλάδα. Η αιτούσα προσέβαλε την απορριπτική αυτή απόφαση της Διοίκησης, ισχυριζόμενη ότι ουδέποτε έλαβε γνώση του μηνύματος, το οποίο δεν ανευρέθη στα εισερχόμενα ή στην ανεπιθύμητη αλληλογραφία της, υποστηρίζοντας ότι η επιτάχυνση της διαδικασίας, η οποία επιδιώκεται με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας, δεν επιτρέπεται να καταλήγει στην υπονόμευση των δικαιωμάτων άμυνας, που κατοχυρώνονται, μεταξύ άλλων, από το άρθρο 46 της Οδηγίας 2013/32/ΕΕ και το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη ότι συναφές προδικαστικό ερώτημα έχει ήδη υποβληθεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας αναφορικά με τη συνταγματικότητα ανάλογης διάταξης του Κώδικα Μετανάστευσης, διαπίστωσε ότι στο πεδίο του μεταναστευτικού δικαίου δεν προβλέπεται η δημιουργία ατομικού ηλεκτρονικού λογαριασμού του διοικούμενου, ούτε υφίσταται τεχνικό σύστημα που να διασφαλίζει τον ακριβή χρόνο παραλαβής και πρόσβασης στο περιεχόμενο του εγγράφου, καθιστώντας το τεκμήριο επί της ουσίας αμάχητο. Αντίθετα, επισημαίνεται η διαφοροποίηση από άλλους κλάδους, όπως ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας, όπου προβλέπεται ειδικό σύστημα εξακρίβωσης, ενώ κατά τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, σε περίπτωση αμφισβήτησης παραλαβής συστημένης επιστολής από τον φορολογούμενο, το εκεί τεκμήριο κάμπτεται και το βάρος απόδειξης της πραγματικής γνώσης μετακυλίεται στη Διοίκηση.

Ακολούθως, το δικαστήριο διατύπωσε πέντε προδικαστικά ερωτήματα προς το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης:

Πρώτον, εάν ο τρόπος επίδοσης της απορριπτικής απόφασης και το τεκμήριο συντελεσμένης επίδοσης μετά την παρέλευση 48 ωρών από την αποστολή απλού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, χωρίς σύστημα διασφάλισης του χρόνου πρόσβασης, συμβιβάζεται με το άρθρο 47 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το άρθρο 46 της Οδηγίας 2013/32/ΕΕ.

Δεύτερον, εάν παραβιάζεται η αρχή της ισοδυναμίας σε σχέση με τις εγγυήσεις που απολαμβάνουν οι διοικούμενοι κατά τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας.

Τρίτον, εάν η ρητή συναίνεση του αιτούντος για επικοινωνία μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ασκεί επιρροή στη νομιμότητα του τεκμηρίου.

Τέταρτον, εάν το τεκμήριο καθίσταται αμάχητο κατά τρόπο αντίθετο προς την αρχή της αποτελεσματικότητας, δεδομένης της αντικειμενικής αδυναμίας του αιτούντος να αποδείξει το αρνητικό γεγονός της μη παραλαβής λόγω τεχνικών σφαλμάτων.

Πέμπτον, εάν οφείλει να επηρεάζει την κρίση ο ισχυρισμός περί αυτόματης ταξινόμησης του μηνύματος στην ανεπιθύμητη αλληλογραφία, ενόψει της δυσχέρειας απόδειξής του και της ενδεχόμενης υποχρέωσης του αιτούντος να ελέγχει τον σχετικό φάκελο.

Κατόπιν των ανωτέρω, η οριστική κρίση επί της διαφοράς αναβλήθηκε υποχρεωτικά μέχρι την έκδοση της προδικαστικής απόφασης του ΔΕΕ.

Απόσπασμα απόφασης

16.Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση, όπως αναπτύσσεται με το από 8.10.2024 νομίμως κατατεθέν υπόμνημα, η αιτούσα επαναλαμβάνει όσα εξέθεσε και ενώπιον της Διοίκησης και προβάλλει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία η ασκηθείσα προσφυγή της απορρίφθηκε ως εκπρόθεσμη, αντίκειται στις διατάξεις που αναφέρονται στην προηγούμενη σκέψη, διότι επί της ουσίας της στέρησε το δικαίωμα σε αποτελεσματική προσφυγή κατά της απορριπτικής απόφασης του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Θεσσαλονίκης, διότι απώλεσε την προθεσμία της προσβολής της απόφασης αυτής, λόγω υπολογισμού της 30ήμερης προθεσμίας με αφετηρία την επομένη της παρέλευσης 48 ωρών από την από 14.11.2023 φερόμενη αποστολή μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με συνημμένη την εν λόγω απόφαση, το οποίο μήνυμα, όμως, ουδέποτε παρέλαβε. Συναφώς, η αιτούσα υποστηρίζει ότι η επιτάχυνση της διαδικασίας, η οποία επιδιώκεται με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας, δεν επιτρέπεται να καταλήγει στην υπονόμευση των δικαιωμάτων άμυνας, που κατοχυρώνονται, μεταξύ άλλων, από το άρθρο 46 της Οδηγίας 2013/32/ΕΕ και το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.17.Επειδή, με αυτά τα δεδομένα το Δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει να διατυπωθούν στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα: 1.ο προβλεπόμενος στην παρ. 3 του άρθρου 87 του ν.4939/2022 τρόπος επίδοσης της απορριπτικής απόφασης επί αιτήματος διεθνούς προστασίας και το τεκμήριο της επίδοσής της στον αιτούντα, μετά την παρέλευση 48 ωρών από την αποστολή της σ’ αυτόν με μήνυμα απλού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, χωρίς την πρόβλεψη συστήματος, το οποίο διασφαλίζει την εξακρίβωση του ακριβούς χρόνου κατά τον οποίο έλαβε χώρα η παραλαβή και η πρόσβαση στο περιεχόμενο του ηλεκτρονικώς κοινοποιούμενου εγγράφου, είναι συμβατός με το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το άρθρο 46 της οδηγίας 2013/32/ΕΕ, καθώς από το χρονικό σημείο της πλασματικής αυτής επίδοσης εκκινεί η προθεσμία για την άσκηση της ενδικοφανούς προσφυγής (προσφυγής του άρθρου 46 της οδηγίας) κατά της εν λόγω απόφασης, 2.συναφώς, παραβιάζεται εν προκειμένω η αρχή της ισοδυναμίας, δεδομένου ότι ειδικά για τις ηλεκτρονικές κοινοποιήσεις που διενεργούνται κατά τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας προβλέπεται σύστημα εξακρίβωσης των ανωτέρω χρονικών σημείων, ενώ στις περιπτώσεις που αμφισβητείται από το φορολογούμενο η παραλαβή συστημένης επιστολής έχει κριθεί ότι δεν έχει έδαφος εφαρμογής το τεκμήριο νόμιμης επίδοσης που προβλέπεται επίσης στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, 3.είναι κρίσιμο από την ανωτέρω εξεταζόμενη άποψη, ότι, πάντως, ο αιτών συναίνεσε ρητώς στην κοινοποίηση των εγγράφων της αρχής παραλαβής, μεταξύ των οποίων και η απορριπτική απόφαση επί του αιτήματος διεθνούς προστασίας, με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, δηλώνοντας μάλιστα τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προς την οποία πραγματοποιήθηκε η αποστολή; 4.εξάλλου, στο βαθμό που η ανωτέρω διάταξη δεν προβλέπει τους τρόπους με τους οποίους δύναται να ανατραπεί το ανωτέρω τεκμήριο, όπως λ.χ. θα μπορούσε να συμβεί εάν το σύστημα εξασφάλιζε την εξακρίβωση του χρονικού σημείου προσπέλασης, ώστε να αποδεικνύεται η προσπέλαση του ηλεκτρονικώς κοινοποιούμενου εγγράφου σε χρονικό σημείο μετά την πάροδο του 48ώρου, το ανωτέρω τεκμήριο καθίσταται, κατά τρόπο αντίθετο προς τα άρθρα 47 του Χάρτη και 46 της οδηγίας 2013/32/ΕΕ και την αρχή της αποτελεσματικότητας, αμάχητο, καθώς ο αιτών δεν είναι σε θέση να αποδείξει ούτε την μεταγενέστερη του 48ώρου παραλαβή και ανάγνωση του ηλεκτρονικού μηνύματος και των συνημμένων σε αυτών εγγράφων αλλά ούτε το αρνητικό γεγονός της μη πραγματικής παραλαβής του για πιθανούς τεχνικούς λόγους, με συνέπεια, σε τέτοια περίπτωση, η ασκηθείσα προσφυγή του να απορρίπτεται ως εκπρόθεσμη κατ ́επίκληση του ανωτέρω τεκμηρίου; 5.πρέπει από την ανωτέρω εξεταζόμενη άποψη να ασκεί επιρροή ο ισχυρισμός του αιτούντος ότι το ηλεκτρονικό μήνυμα ταξινομήθηκε στην ανεπιθύμητη αλληλογραφία, στο βαθμό που αφενός κάτι τέτοιο είναι δυσχερές να αποδειχτεί, δεδομένου ότι η ταξινόμηση αυτή μπορεί να γίνει και με ενέργειες του δικαιούχου του λογαριασμού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, αφετέρου ο τελευταίος θα μπορούσε να γίνει δεκτό ότι, εφόσον συναίνεσε στον συγκεκριμένο τρόπο κοινοποίησης, είχε υποχρέωση να ελέγχει και την ανεπιθύμητη αλληλογραφία του;

Το πλήρες κείμενο της απόφασης είναι διαθέσιμο στο adjustice.gr.