Κάμερα στην κουζίνα της οικίας: Είναι πάντα οικιακή δραστηριότητα

Το μείζον ζήτημα της εφαρμογής της οικιακής εξαίρεσης μέσα στην οικία εξετάζει να θέσει ενώπιον του ΔΕΕ το Ομοσπονδιακό Δικαστήριο της Γερμανίας Bundesgerichtshof, σε μια υπόθεση που ενδέχεται να ανατρέψει πλήρως βασικούς κανόνες εφαρμογής του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του νομικού ενημερωτικού ιστοτόπου lto.de, ενώπιον του Bundesgerichtshof εκδικάζεται υπόθεση που αναδεικνύει τα όρια της επιτρεπτής βιντεοεπιτήρησης σε ιδιωτικό χώρο και τη σχέση της με την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προστασία προσωπικών δεδομένων. Η διαφορά προέκυψε από οικογενειακή σύγκρουση και αφορά τη μυστική καταγραφή εικόνας εντός κατοικίας, σε χώρο στον οποίο είχε πρόσβαση συγγενικό πρόσωπο, χωρίς να έχει δικαίωμα κυριότητας.

Σύμφωνα με τα πραγματικά περιστατικά, η ενάγουσα μητέρα διέμενε στον επάνω όροφο κατοικίας που ανήκε στην κόρη της και στον σύζυγό της, οι οποίοι κατοικούσαν στο ισόγειο. Αν και η μητέρα διέθετε δική της κουζίνα, είχε δικαίωμα πρόσβασης και στη λεγόμενη «ενιαία κουζίνα-καθιστικό» του κάτω ορόφου. Ο χώρος αυτός βρισκόταν υπό συνεχή βιντεοεπιτήρηση, χωρίς η ίδια να έχει ενημερωθεί σχετικά. Στο πλαίσιο μήνυσης που υπέβαλε η κόρη κατά της μητέρας της για πιθανή αφαίρεση χρημάτων, διαβιβάστηκαν στην αστυνομία καθώς και σε άλλο συγγενικό πρόσωπο αποσπάσματα από το σχετικό βιντεοληπτικό υλικό.

Η ενάγουσα προσέφυγε στη δικαιοσύνη ζητώντας την παύση της επίμαχης πρακτικής, την παροχή πρόσβασης στα δεδομένα που την αφορούν, τη διαγραφή τους, καθώς και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.. Κεντρικό ζήτημα της υπόθεσης αποτέλεσε η νομιμότητα της κρυφής βιντεοσκόπησης εντός οικίας και ιδίως κατά πόσον η σχετική επεξεργασία εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων.

Το Ανώτερο Περιφερειακό Δικαστήριο του Τσέλλε, με απόφασή του τον Απρίλιο του 2025, είχε απορρίψει τις αξιώσεις της ενάγουσας, κρίνοντας ότι δεν συντρέχει παραβίαση ούτε του ενωσιακού δικαίου προστασίας δεδομένων ούτε του γερμανικού αστικού δικαίου. Το δικαστήριο έκρινε ότι η επίμαχη επεξεργασία εμπίπτει στην προσωπική/οικιακή εξαίρεση του άρθρου 2 παρ. 2γ ́ ΓΚΠΔ, σύμφωνα με την οποία ο Γενικός Κανονισμός δεν εφαρμόζεται σε επεξεργασία που πραγματοποιείται από φυσικά πρόσωπα στο πλαίσιο αποκλειστικά προσωπικών ή οικιακών δραστηριοτήτων. Κατά την κρίση του, η βιντεοεπιτήρηση περιοριζόταν σε ιδιωτικό χώρο κατοικίας και, ως εκ τούτου, δεν θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τις διατάξεις του Κανονισμού.

Η υπόθεση έχει πλέον εισαχθεί ενώπιον του Bundesgerichtshof, το οποίο εξετάζει την αίτηση αναίρεσης. Κατά τη συζήτηση, ο πρόεδρος του αρμόδιου τμήματος επεσήμανε ότι ανακύπτουν σειρά σύνθετων νομικών ζητημάτων, ιδίως ως προς την ερμηνεία του ενωσιακού δικαίου. Στο πλαίσιο αυτό, το δικαστήριο εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο υποβολής προδικαστικού ερωτήματος στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να διευκρινιστεί το πεδίο εφαρμογής της λεγόμενης «οικιακής εξαίρεσης».

Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν κατά την ακροαματική διαδικασία, δεν είναι σαφές πώς οριοθετείται η έννοια της «οικογενειακής ή οικιακής δραστηριότητας», ιδίως όταν η επεξεργασία δεδομένων συνδέεται με σκοπούς πέραν της καθαρά ιδιωτικής σφαίρας, όπως η χρήση του υλικού για την υποστήριξη έγκλησης ή μήνυσης. Το στοιχείο αυτό ενδέχεται να επηρεάζει τον χαρακτηρισμό της επεξεργασίας και, κατ’ επέκταση, την εφαρμογή του ΓΚΠΔ.

Παράλληλα, στη συζήτηση αναδείχθηκε και η σημασία του δικαιώματος στην εικόνα, το οποίο αποτελεί έκφανση του γενικού δικαιώματος προσωπικότητας στο γερμανικό δίκαιο και παρέχει στο άτομο τη δυνατότητα να αποφασίζει για τη λήψη και χρήση οπτικοακουστικού υλικού που το αφορά. Ωστόσο, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο είχε απορρίψει και τους σχετικούς ισχυρισμούς, λαμβάνοντας υπόψη ότι η ενάγουσα διέθετε απλώς δικαίωμα πρόσβασης στον χώρο και όχι περαιτέρω ιδιοκτησιακά δικαιώματα.

Επιπλέον, εξετάστηκε το ζήτημα της περαιτέρω διαβίβασης των καταγραφών σε τρίτους, συγκεκριμένα στην αστυνομία και σε συγγενικό πρόσωπο. Κατά τις τοποθετήσεις που καταγράφηκαν, η διαβίβαση προς τις αρχές ενδέχεται να αξιολογείται υπό διαφορετικά κριτήρια, ενώ ιδιαίτερη μεταχείριση φαίνεται να αναγνωρίζεται και στις ενδοοικογενειακές σχέσεις.

Η απόφαση του BGH δεν αναμένεται πριν από τον Σεπτέμβριο, ενώ ενδεχόμενη παραπομπή στο ΔΕΕ εκτιμάται ότι θα καθυστερήσει περαιτέρω την οριστική κρίση επί της υπόθεσης αυτής.