Πρόστιμο 550 εκατ. ευρώ στο AliExpress για παραβίαση της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο ύψους 550 εκατομμυρίων ευρώ στο AliExpress για παραβίαση των υποχρεώσεών του βάσει της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act) σχετικά με τη δέουσα αξιολόγηση και τον μετριασμό των κινδύνων που σχετίζονται με την πώληση παράνομων, μη ασφαλών ή απομιμητικών προϊόντων στην πλατφόρμα ηλεκτρονικού εμπορίου του. Η Επιτροπή έδωσε εντολή στην πλατφόρμα να λάβει μέτρα.

Αποτυχία δέουσας αξιολόγησης κινδύνων

Το AliExpress δεν εκπλήρωσε την υποχρέωσή του βάσει της DSA για τη δέουσα αξιολόγηση του κινδύνου διάδοσης παράνομων, μη ασφαλών ή απομιμητικών προϊόντων μέσω των υπηρεσιών του με πολλαπλούς τρόπους:

• Το AliExpress δεν αξιολόγησε σωστά εάν διέθετε επαρκές προσωπικό για την εξέταση ενδεχομένως παράνομων προϊόντων. Η εταιρεία υπερεκτίμησε την αποτελεσματικότητα του συστήματός της στον εντοπισμό και την αφαίρεση παράνομων προϊόντων. Ως εκ τούτου, το AliExpress απέτυχε να λάβει ρεαλιστικά υπόψη τη δυσαναλογία μεταξύ του αριθμού των moderators και του φόρτου εργασίας τους.
• Το AliExpress αξιολόγησε ανεπαρκώς το πώς τα συστήματα συστάσεων και διαφήμισης που διαθέτει επιδεινώνουν τη διάδοση παράνομων προϊόντων. Οι δοκιμές από τις υπηρεσίες της Επιτροπής έδειξαν ότι πολλά παράνομα προϊόντα προτείνονταν ή διαφημίζονταν στους καταναλωτές πριν αφαιρεθούν αποτελεσματικά.
• Το AliExpress στερούνταν ποσοτικών δεικτών στην αξιολόγησή του. Το AliExpress βασίστηκε μόνο σε έναν ποσοτικό δείκτη, ο οποίος όμως δεν μέτρησε σωστά το πόσο καλά το σύστημα συντονισμού του απέτρεπε τον κίνδυνο εμφάνισης ή επανεμφάνισης παράνομων προϊόντων σε παρόμοιες μορφές. Το εύρημα αυτό υποστηρίζεται επίσης από τις δοκιμές των υπηρεσιών της Επιτροπής, οι οποίες έδειξαν ότι ένας μεγάλος όγκος παράνομων προϊόντων συνέχισε να κυκλοφορεί παρά τις προσπάθειες συντονισμού του AliExpress.

Αποτυχία μετριασμού των εντοπισμένων συστημικών κινδύνων

Το AliExpress απέτυχε να λάβει αποτελεσματικά μέτρα για τη μείωση του κινδύνου διάδοσης παράνομων προϊόντων. Η Επιτροπή εντόπισε, ειδικότερα, τις ακόλουθες ελλείψεις:

• Το σύστημα του AliExpress για τον εντοπισμό παράνομων προϊόντων δεν λειτούργησε σωστά. Πολλά παράνομα προϊόντα, από απομιμητικά προϊόντα έως μη ασφαλή παιχνίδια και επικίνδυνα καλλυντικά, κυκλοφορούσαν στην πλατφόρμα και, ακόμη και αν εντοπίζονταν, παρέμεναν στο διαδίκτυο για πολλές εβδομάδες.
• Το AliExpress δεν εφάρμοσε σωστά την πολιτική κυρώσεών του για τους εμπόρους που πωλούσαν παράνομα προϊόντα. Η πολιτική κυρώσεων δεν εφαρμόστηκε επαρκώς και καταστήματα που πωλούσαν παράνομα προϊόντα μπορέσαν να παραμείνουν ενεργά στο AliExpress, παρά το γεγονός ότι τους είχαν επιβληθεί κυρώσεις.
• Οι έλεγχοι συμμόρφωσης προϊόντων του AliExpress μπορούσαν εύκολα να παρακαμφθούν μέσω λανθασμένης κατηγοριοποίησης των προϊόντων. Το AliExpress διέθεσε ανεπαρκές προσωπικό για να επαληθεύσει εάν τα προϊόντα έχουν κατηγοριοποιηθεί σωστά, και οι έλεγχοι που τέθηκαν σε εφαρμογή απέτυχαν να εντοπίσουν τα λανθασμένα κατηγοριοποιημένα προϊόντα πριν από τη δημοσίευση. Ως εκ τούτου, κακόβουλοι έμποροι τοποθετούσαν σκόπιμα προϊόντα σε λάθος κατηγορία για να επωφεληθούν από πιο ευέλικτες απαιτήσεις, επιτρέποντας στα μη συμμορφούμενα προϊόντα να κυκλοφορούν ελεύθερα στην πλατφόρμα.
• Το AliExpress απέτυχε να αποτρέψει επαρκώς τη διάδοση απομιμητικών προϊόντων. Τα απομιμητικά προϊόντα αντιπροσωπεύουν σημαντικό κίνδυνο στο AliExpress. Εκτός από τις πιθανές επιπτώσεις στα δικαιώματα των καταναλωτών, οι πωλητές τέτοιων προϊόντων υπονομεύουν τις νόμιμες επιχειρήσεις που επενδύουν στον σχεδιασμό, τις δοκιμές ασφάλειας και την καινοτομία, αναγκάζοντάς τες να ανταγωνίζονται προϊόντα που παρακάμπτουν αυτές τις επενδύσεις. Το υποχρεωτικό σύστημα «εξουσιοδότησης εμπορικού σήματος» (brand authorisation) του AliExpress –που αποσκοπούσε στην πρόληψη των πωλήσεων απομιμήσεων– αποδείχθηκε αναποτελεσματικό και υποστελεχωμένο. Ως εκ τούτου, οι έμποροι παρέκαμψαν εύκολα αυτό το σύστημα και δημοσίευσαν πολλά προϊόντα που αφαιρέθηκαν μόνο αργότερα ως απομιμητικά.

Το πρόστιμο που εκδόθηκε από την Επιτροπή υπολογίστηκε λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των παραβάσεων, τη σοβαρότητά τους όσον αφορά τους επηρεαζόμενους χρήστες της ΕΕ, καθώς και τη διάρκειά τους, η οποία διήρκεσε τουλάχιστον έως τον Ιούνιο του 2025, όταν η Επιτροπή εξέδωσε προκαταρκτικά ευρήματα κατά του AliExpress. Η αποτυχία διεξαγωγής κατάλληλων αξιολογήσεων κινδύνου και ο μη αποτελεσματικός μετριασμός των συστημικών κινδύνων συνιστούν ιδιαίτερα σοβαρές παραβάσεις της DSA.

Ωστόσο, κατά τον υπολογισμό του προστίμου, η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη ελαφρυντικές περιστάσεις που λειτουργούν υπέρ του AliExpress, όπως η καινοτομία της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες.

Επόμενα βήματα

Όπως απαιτείται από την DSA, το AliExpress έχει τώρα προθεσμία έως τις 20 Οκτωβρίου 2026 για να υποβάλει σχέδιο δράσης στην Επιτροπή. Το σχέδιο πρέπει να καθορίζει μέτρα για την αποκατάσταση της παραβίασης των υποχρεώσεών του όσον αφορά την αξιολόγηση και τον μετριασμό των συστημικών κινδύνων. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ψηφιακών Υπηρεσιών θα έχει στη διάθεσή του έναν μήνα από τη λήψη του σχεδίου για να εκδώσει τη γνώμη του. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα έχει ακόμη έναν μήνα για να εγκρίνει την τελική της απόφαση και να ορίσει εύλογη περίοδο υλοποίησης.

Η μη συμμόρφωση με την απόφαση περί μη συμμόρφωσης μπορεί να οδηγήσει σε περιοδικές χρηματικές ποινές. Η Επιτροπή συνεχίζει να συνεργάζεται με το AliExpress για να διασφαλίσει τη συμμόρφωση με την απόφαση και με την DSA γενικότερα.

Ιστορικό

Στις 14 Μαρτίου 2024, η Επιτροπή ξεκίνησε επίσημη διαδικασία για να αξιολογήσει εάν το AliExpress ενδέχεται να έχει παραβιάσει την Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες σε τομείς που καλύπτουν την αξιολόγηση και τον μετριασμό των κινδύνων, το συντονισμό περιεχομένου και τον εσωτερικό μηχανισμό διαχείρισης καταγγελιών, τη διαφάνεια της διαφήμισης και των συστημάτων συστάσεων, την ιχνηλασιμότητα των εμπόρων και την πρόσβαση σε δεδομένα για ερευνητές.

Στις 18 Ιουνίου 2025, η Επιτροπή αποδέχθηκε και κατέστησε δεσμευτική μια σειρά δεσμεύσεων που προσέφερε το AliExpress προκειμένου να αντιμετωπιστεί η πλειονότητα των ανησυχιών στις οποίες βασίστηκε η έναρξη της έρευνας, όπως ο μηχανισμός ειδοποίησης και δράσης (notice and action), καθώς και η διαφάνεια της πλατφόρμας όσον αφορά τη διαφήμιση και τα συστήματα συστάσεων. Την ίδια ημέρα, η Επιτροπή υιοθέτησε τα προκαταρκτικά της ευρήματα, καταλήγοντας σε ένα προκαταρκτικό συμπέρασμα μη συμμόρφωσης για την αξιολόγηση και τον μετριασμό των συστημικών κινδύνων διάδοσης παράνομων προϊόντων, δύο αιτιάσεις που δεν καλύπτονταν από τις δεσμεύσεις.

Η απόφαση περί μη συμμόρφωσης που εκδόθηκε σήμερα βασίζεται, μεταξύ άλλων, στις εκθέσεις αξιολόγησης κινδύνου του AliExpress για το 2023 και το 2024, σε πρόσθετα δεδομένα που παρείχε η πλατφόρμα —ιδίως σε απάντηση στα επίσημα αιτήματα της Επιτροπής για παροχή πληροφοριών στις 6 Νοεμβρίου 2023 και στις 18 Ιανουαρίου 2024— σε πληροφορίες που κοινοποιήθηκαν από τρίτα μέρη, καθώς και στις ίδιες τις ερευνητικές ενέργειες της Επιτροπής.