Εργασίες προσαρμογής σε αυθαίρετο: πότε το κόστος τους μειώνει έως 50% το ενιαίο ειδικό πρόστιμο

ergasies-prosarmoges-se-authaireto-pote-to-kostos-tous-meionei-eos-50-to-eniaio-eidiko-prostimo

Σε ορισμένες περιπτώσεις αυθαιρέτων, η νομοθεσία δεν περιορίζεται στην απαίτηση καταβολής προστίμου. Ζητεί και ουσιαστική προσαρμογή της κατασκευής, ώστε να μειωθούν οι πολεοδομικές, αρχιτεκτονικές ή μορφολογικές επιπτώσεις της παράβασης.

Ο ν. 5306/2026 προβλέπει ότι όταν εκτελούνται οι απαιτούμενες εργασίες προσαρμογής σύμφωνα με απόφαση αρμόδιας επιτροπής ή συμβουλίου, το κόστος αυτών μπορεί να αφαιρεθεί από το ενιαίο ειδικό πρόστιμο μέχρι ποσοστού πενήντα τοις εκατό, εξαιρουμένου του παραβόλου.

Η ρύθμιση είναι ιδιαίτερα σημαντική σε διατηρητέα κτίρια, προστατευόμενα σύνολα και περιπτώσεις όπου η αυθαίρετη επέμβαση μπορεί να θεραπευθεί με αλλαγή υλικών, όψης, μορφολογίας ή άλλες τεχνικές παρεμβάσεις.

Το πρώτο πρακτικό ζήτημα είναι ότι η μείωση δεν χορηγείται επειδή ο ιδιοκτήτης αποφάσισε μόνος του να επισκευάσει το κτίριο. Οι εργασίες πρέπει να προβλέπονται ή να εγκρίνονται από το αρμόδιο όργανο και να τεκμηριώνονται σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του νόμου.

Το δεύτερο είναι η απόδειξη του κόστους. Δεν αρκούν γενικές εκτιμήσεις. Χρειάζεται προϋπολογισμός και τεκμηρίωση σύμφωνα με το προβλεπόμενο σύστημα υπολογισμού.

Το τρίτο είναι η πιστοποίηση ότι οι εργασίες ολοκληρώθηκαν προσηκόντως. Η μείωση του προστίμου συνδέεται με βεβαίωση ότι οι απαιτούμενες παρεμβάσεις εκτελέστηκαν όπως εγκρίθηκαν.

Η οικονομική σημασία μπορεί να είναι μεγάλη. Σε υψηλό ειδικό πρόστιμο, η δυνατότητα συμψηφισμού μέρους του κόστους προσαρμογής δημιουργεί κίνητρο να επιλεγεί ουσιαστική αποκατάσταση του κτιρίου αντί απλής πληρωμής.

Παράλληλα, ο ιδιοκτήτης βελτιώνει και τη μελλοντική πολεοδομική θέση του ακινήτου, ιδίως αν η αυθαιρεσία αφορά όψεις, μορφολογικά στοιχεία ή προστατευόμενο κτίριο.

Πριν ξεκινήσουν εργασίες, πρέπει να έχει αποσαφηνιστεί ποιο όργανο είναι αρμόδιο, ποιες παρεμβάσεις απαιτούνται και ποιο μέρος του κόστους μπορεί να αναγνωριστεί.

Η σωστή χρήση της ρύθμισης μετατρέπει μέρος του προστίμου σε πραγματική επένδυση αποκατάστασης. Αν όμως οι εργασίες γίνουν χωρίς την απαιτούμενη διαδικασία, ο ιδιοκτήτης μπορεί να πληρώσει και το κόστος και ολόκληρο το πρόστιμο.