Χρέη στην εφορία: 72 δόσεις ή Εξωδικαστικός Μηχανισμός;

«Να ρυθμίσω τα χρέη μου στην εφορία ή να υποβάλω αίτηση στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό;» Το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τις διευκρινίσεις της ΑΑΔΕ για τις 72 δόσεις και την εξαγγελία επέκτασης σε 120. Η απάντηση, όμως, δεν προκύπτει από μια απλή σύγκριση αριθμών. Προηγείται ο έλεγχος του αν οι συγκεκριμένες οφειλές μπορούν να ενταχθούν σε κάθε λύση και αν η συνολική επιβάρυνση μπορεί να εξυπηρετηθεί.

Μια μικρότερη δόση μπορεί να προσφέρει αναγκαία ανάσα. Αν συνοδεύεται από πολύ μεγαλύτερη διάρκεια, πρόσθετο κόστος ή υποχρεώσεις που δεν έχουν συνυπολογιστεί, τότε χρειάζεται διαφορετική αξιολόγηση. Τα ακόλουθα επτά σημεία βοηθούν να οργανωθεί η απόφαση:

1. Ποιες οφειλές εντάσσονται σε κάθε ρύθμιση;

Η πάγια ρύθμιση προβλέπει έως 24 δόσεις και έως 48 για ειδικές κατηγορίες, όπως οφειλές από φόρο κληρονομιάς ή φορολογικό έλεγχο. Οι 48 δόσεις δεν είναι διαθέσιμες αδιακρίτως για κάθε φόρο.

Η ειδική ρύθμιση έως 72 δόσεων του άρθρου 19 ν. 5313/2026 αφορά, μεταξύ άλλων προϋποθέσεων και εξαιρέσεων, οφειλές που έγιναν ληξιπρόθεσμες έως 31.12.2023, έχουν βεβαιωθεί μέχρι την αίτηση και δεν ήταν σε ρύθμιση στις 21.4.2026. Αποκλείονται επίσης οφειλές που υπήχθησαν σε ρύθμιση από εκείνη την ημερομηνία μέχρι την αίτηση. Η προθεσμία υποβολής είναι η 31.12.2026, σύμφωνα με την Ε.2060/12.10.2026 της ΑΑΔΕ.

2. Τι γίνεται αν υπάρχει ήδη ενεργή ρύθμιση;

Η ενεργή πάγια ρύθμιση δεν μεταφέρεται αυτομάτως στις 72 δόσεις. Η ημερομηνία και το ιστορικό ρύθμισης κάθε οφειλής έχουν σημασία. Για παράδειγμα, ένα παλιό χρέος που ρυθμίστηκε τον Μάιο του 2026 δεν καθίσταται επιλέξιμο μόνο επειδή ανάγεται σε έτος πριν από το 2024.

Αν εξετάζεται ο Εξωδικαστικός, χρειάζεται χωριστός έλεγχος για τις οφειλές που θα περιληφθούν στη σύμβαση και για την τύχη των προηγούμενων διακανονισμών. Δεν είναι ασφαλής πρακτική να εγκαταλείπεται μια εξυπηρετούμενη ρύθμιση με την προσδοκία ότι θα εγκριθεί κάποια άλλη. Πρώτα αποσαφηνίζονται οι διαθέσιμες επιλογές και οι συνέπειες της μετάβασης.

3. Πότε αξίζει να εξεταστεί ο Εξωδικαστικός;

Ο μηχανισμός του ν. 4738/2020 αφορά πλέον συνολικές οφειλές πάνω από 5.000 ευρώ, όπως αποτυπώνεται στη νεότερη επίσημη ενημέρωση του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Το ποσό αποτελεί μόνο μία από τις προϋποθέσεις· δεν συνεπάγεται αυτόματη έγκριση.

Αν όλες οι οφειλές προς όλους τους πιστωτές είναι ενήμερες ή εξυπηρετούνται, χρειάζεται τεκμηρίωση επιδείνωσης της οικονομικής κατάστασης κατά τουλάχιστον 20%, λόγω μειωμένων εισοδημάτων ή αυξημένων δαπανών. Η προϋπόθεση αυτή έχει σημασία για όποιον τηρεί ήδη τους διακανονισμούς του.

Μπορεί να προβλέψει έως 240 δόσεις προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς. Δεν απαιτείται υποχρεωτικά να υπάρχει τραπεζικό δάνειο για να εξεταστεί ρύθμιση δημόσιων οφειλών μέσω της προβλεπόμενης διμερούς διαδικασίας. Η επίσημη παρουσίαση του μηχανισμού εξηγεί τις δυνατότητες και τους περιορισμούς του.

Η εξέτασή του έχει ιδιαίτερη πρακτική αξία όταν συνυπάρχουν χρέη προς εφορία, ΕΦΚΑ και χρηματοδοτικούς φορείς. Το ζητούμενο είναι να αξιολογηθούν μαζί οι υποχρεώσεις που ανταγωνίζονται το ίδιο διαθέσιμο εισόδημα. Η περιουσία, τα εισοδήματα και, όπου απαιτείται, τα στοιχεία συνοφειλετών και εγγυητών επηρεάζουν την πρόταση. Οι 240 δόσεις και η διαγραφή μέρους του χρέους δεν αποτελούν εγγυημένο αποτέλεσμα.

4. Μικρότερη δόση σημαίνει και καλύτερη λύση;

Ας υποθέσουμε, αποκλειστικά για να φανεί η επίδραση της διάρκειας, χρέος 24.000 ευρώ. Η απλή διαίρεση δίνει 333,33 ευρώ σε 72 μήνες και 100 ευρώ σε 240 μήνες. Αυτά δεν είναι πραγματικές προτάσεις ρύθμισης: δεν περιλαμβάνουν τόκους, δεν προϋποθέτουν διαγραφή και δεν αποδεικνύουν ότι ο συγκεκριμένος οφειλέτης δικαιούται τον αντίστοιχο αριθμό δόσεων.

Η ουσιαστική σύγκριση περιλαμβάνει το επιτόκιο, το συνολικό πληρωτέο ποσό, τη διάρκεια, τυχόν έξοδα υποστήριξης και τις υπόλοιπες μηνιαίες υποχρεώσεις. Αν, ενδεικτικά, απομένουν 450 ευρώ μετά τις αναγκαίες δαπάνες διαβίωσης και απαιτούνται ήδη 250 ευρώ για άλλες δόσεις, το πραγματικό περιθώριο είναι 200 ευρώ. Μια νέα δόση 300 ευρώ δεν γίνεται βιώσιμη επειδή είναι χαμηλότερη από την προηγούμενη.

5. Σταματούν αυτομάτως οι κατασχέσεις και οι πλειστηριασμοί;

Η απλή έναρξη ή αποθήκευση μιας αίτησης δεν ισοδυναμεί με γενική προστασία από την αναγκαστική εκτέλεση. Η αναστολή του άρθρου 18 ν. 4738/2020 συνδέεται με την οριστική υποβολή, αφορά τις οφειλές των οποίων ζητείται η ρύθμιση και έχει εξαιρέσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται πλειστηριασμός προγραμματισμένος εντός τριών μηνών από την οριστική υποβολή, καθώς και προπαρασκευαστικές ενέργειες διενέργειας πλειστηριασμού από ενέγγυο πιστωτή, περιλαμβανομένης της κατάσχεσης. Σχετική είναι η τροποποίηση με το άρθρο 41 ν. 5024/2023.

Αν υπάρχει ήδη κατάσχεση τραπεζικού λογαριασμού, απαιτείται ειδικός έλεγχος των προϋποθέσεων και της διαδικασίας περιορισμού ή αδρανοποίησής της. Η ένταξη σε ρύθμιση δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως αυτόματη αποδέσμευση όλων των ποσών. Η ΑΑΔΕ έχει δημοσιεύσει ειδικό υπόδειγμα απόφασης αδρανοποίησης κατασχέσεων για το πλαίσιο του ν. 4738/2020. Η επίδοση πράξης εκτέλεσης απαιτεί έγκαιρη εξέταση των προθεσμιών, παράλληλα με οποιαδήποτε προσπάθεια ρύθμισης.

6. Μπορεί να τηρηθεί η ρύθμιση μετά την ένταξη;

Στις 72 δόσεις η πρώτη καταβολή απαιτείται εντός τριών εργάσιμων ημερών από την αίτηση. Η Ε.2060 προβλέπει επίσης υποχρεώσεις για λοιπές και νέες οφειλές, ενώ δύο συνεχόμενες απλήρωτες δόσεις συνεπάγονται απώλεια. Επομένως, η δυνατότητα ένταξης πρέπει να εξετάζεται μαζί με τη δυνατότητα συνέπειας.

Στον Εξωδικαστικό χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση των όρων καθυστέρησης και καταγγελίας. Η αθέτηση μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια των ευνοϊκών όρων και αναβίωση απαιτήσεων, με αφαίρεση όσων έχουν καταβληθεί. Ο προϋπολογισμός πρέπει να περιλαμβάνει και τους τρέχοντες φόρους και τις εισφορές, όχι μόνο τα παλιά χρέη. Ένα μικρό περιθώριο για απρόβλεπτες ανάγκες έχει πρακτική αξία σε μια πολυετή συμφωνία.

7. Τι έχει ανακοινωθεί για τις 120 δόσεις και τα χρέη έως 31.12.2024;

Στο Υπουργικό Συμβούλιο της 30.9.2026 ανακοινώθηκε επέκταση από 72 σε 120 δόσεις. Η αναλυτική παρουσίαση του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών περιγράφει:

• Έως 120 δόσεις, με ελάχιστη μηνιαία καταβολή 30 ευρώ.
• Διεύρυνση σε οφειλές ληξιπρόθεσμες έως 31.12.2024, αντί 31.12.2023, οι οποίες δεν τελούν σε ρύθμιση στις 30.9.2026.
• Προθεσμία αιτήσεων έως 30.6.2027.
• Δυνατότητα μετάβασης όσων έχουν ενταχθεί στις 72 δόσεις στις 120 με αίτησή τους.

Για όσους αναμένουν τη νέα ρύθμιση 120 δόσεων για χρέη στην εφορία και στα ασφαλιστικά ταμεία, το ενδιαφέρον στρέφεται στην ενεργοποίηση της ηλεκτρονικής πλατφόρμας και στην έναρξη υποβολής αιτήσεων.

Το ερώτημα «120 δόσεις ή Εξωδικαστικός Μηχανισμός;» απαιτεί σύγκριση των επιλέξιμων οφειλών, της μηνιαίας δόσης και του συνολικού κόστους. Ιδίως για ληξιπρόθεσμα χρέη έως 31.12.2024 και για τη μετάβαση από τις 72 στις 120 δόσεις, χρειάζεται έλεγχος των εφαρμοστέων όρων και των οδηγιών της ΑΑΔΕ. Η αναμονή για την ενεργοποίηση μιας νέας ρύθμισης δεν δικαιολογεί διακοπή πληρωμών ή παράβλεψη προθεσμιών. Παράλληλα μπορεί να προετοιμάζεται ο φάκελος και να αξιολογείται ο Εξωδικαστικός, χωρίς να προεξοφλείται έγκριση ή συγκεκριμένος αριθμός δόσεων.

Ο έλεγχος πριν από την απόφαση

Για να είναι ουσιαστική η σύγκριση, ο φάκελος χρειάζεται τουλάχιστον:

• Αναλυτική εικόνα οφειλών: πιστωτής, προέλευση, ημερομηνία λήξης, υπόλοιπο και ιστορικό ρυθμίσεων.
• Πραγματικό μηνιαίο προϋπολογισμό: καθαρά εισοδήματα, αναγκαίες δαπάνες, τρέχοντες φόρους και όλες τις δόσεις.
• Στοιχεία περιουσίας και εκτέλεσης: οχήματα, ακίνητα, βάρη, εγγυήσεις, κατασχέσεις και τυχόν ημερομηνία πλειστηριασμού.
• Σύγκριση των συγκεκριμένων όρων: αρχική καταβολή, επιτόκιο, διάρκεια, συνολικό κόστος και συνέπειες αθέτησης.

Η κατάλληλη επιλογή είναι εκείνη που μπορεί να εφαρμοστεί στη συγκεκριμένη οφειλή και να τηρηθεί σε βάθος χρόνου. Η μεγαλύτερη διάρκεια είναι χρήσιμη όταν υπηρετεί μια βιώσιμη συνολική λύση.