AI Act: Από σήμερα η επιβολή των κανόνων της Πράξης για την ΤΝ και των νέων απαιτήσεων διαφάνειας

Από τις 2 Αυγούστου 2026, η Υπηρεσία ΤΝ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, από κοινού με τις εθνικές αρχές, αρχίζει να εφαρμόζει την Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act). Την ίδια ημερομηνία θα αρχίσουν να εφαρμόζονται νέοι κανόνες διαφάνειας, οι οποίοι θα απαιτούν από ορισμένα συστήματα ΤΝ να ενημερώνουν τους χρήστες πότε αλληλεπιδρούν με την ΤΝ και πότε έχει παραχθεί ή τροποποιηθεί περιεχόμενο από αυτήν.

Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, τα chatbots και άλλα διαδραστικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα πρέπει να ενημερώνουν τους χρήστες ότι ασχολούνται με την τεχνητή νοημοσύνη και όχι με άνθρωπο. Τα Deepfakes (εικόνες, βίντεο ή ήχος που έχουν επεξεργαστεί ή δημιουργηθεί με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης) θα πρέπει να επισημαίνονται. Το περιεχόμενο που παράγεται ή μεταβάλλεται από τεχνητή νοημοσύνη θα πρέπει επίσης να φέρει μηχαναγνώσιμα σήματα, ώστε να μπορεί να ανιχνευθεί ευκολότερα.

Τα μέτρα αποσκοπούν στη μείωση της εξαπάτησης και της χειραγώγησης και βοηθούν τους ανθρώπους να κάνουν συνειδητές επιλογές. Παρέχουν επίσης στις επιχειρήσεις σαφέστερες υποχρεώσεις και έναν πρακτικό τρόπο απόδειξης της συμμόρφωσης. Η Επιτροπή δημοσίευσε σήμερα έναν πρώτο κατάλογο περισσότερων από 180 οργανισμών που έχουν υπογράψει τον κώδικα δεοντολογίας για τη διαφάνεια του περιεχομένου που παράγεται από ΤΝ, ο οποίος θέτει σε λειτουργία τους κανόνες για τη διαφάνεια του περιεχομένου που παράγεται από ΤΝ.

Καθώς η ΤΝ γίνεται ολοένα και πιο ικανή και ενσωματώνεται στην καθημερινή ζωή, η πράξη για την ΤΝ συμβάλλει στη διασφάλιση της ανάπτυξης, της εφαρμογής και της ασφαλούς χρήσης της ΤΝ, παρέχοντας στους πολίτες και τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην τεχνολογία.

Επιβολή της Πράξης για την ΤΝ

Η Υπηρεσία ΤΝ μπορεί πλέον να επιβάλει τους κανόνες της πράξης για την ΤΝ για τους παρόχους μοντέλων ΤΝ γενικού σκοπού (GPAI). Αυτά τα μοντέλα μπορούν να εκτελέσουν πολλές διαφορετικές εργασίες και μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ένα ευρύ φάσμα εργαλείων και υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των παραγόντων τεχνητής νοημοσύνης.

Οι κανόνες καλύπτουν επίσης τα πλέον προηγμένα μοντέλα ΣΔΓΠ που ενδέχεται να ενέχουν συστημικούς κινδύνους. Οι πάροχοι τους πρέπει να εκπληρώνουν πρόσθετες υποχρεώσεις για την αντιμετώπιση κινδύνων βλάβης μεγάλης κλίμακας, όπως κίνδυνοι που συνδέονται με χημικά, βιολογικά, ραδιολογικά και πυρηνικά συμβάντα, απώλεια ελέγχου, κυβερνοαδικήματα, επιβλαβή χειραγώγηση και απειλές κατά των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Αντιμετωπίζουν επίσης κινδύνους που τράβηξαν πρόσφατα την προσοχή του κοινού, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων για την ευρωπαϊκή κυβερνοασφάλεια και για την ΤΝ που δρα εκτός του ανθρώπινου ελέγχου.

Όλοι οι πάροχοι μοντέλων ΣΔΓΠ πρέπει να τεκμηριώνουν ορισμένες πληροφορίες και να τις παρέχουν στις αρμόδιες αρχές ή στους κατάντη παρόχους. Πρέπει επίσης να εφαρμόζουν πολιτική για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και να δημοσιεύουν επαρκώς λεπτομερή περίληψη του περιεχομένου που χρησιμοποιείται για την κατάρτιση των μοντέλων τους.

Η επιβολή αρχίζει επίσης για τις υποχρεώσεις διαφάνειας και τις απαγορευμένες πρακτικές ΤΝ. Αυτές απαγορεύουν ιδιαίτερα επιβλαβή συστήματα, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων που χειραγωγούν τους ανθρώπους, εκμεταλλεύονται τα τρωτά σημεία με επιβλαβείς τρόπους ή βαθμολογούν άδικα τους ανθρώπους με τρόπους που απειλούν τα δικαιώματά τους.

Η ευθύνη για την επιβολή των κανόνων διαφάνειας και των απαγορευμένων πρακτικών επιμερίζεται σε τρεις φορείς. Η Υπηρεσία ΤΝ επιβάλλει τους κανόνες για τα συστήματα ΤΝ που προσφέρει ο ίδιος πάροχος με το υποκείμενο μοντέλο ΤΝ γενικού σκοπού. Καλύπτει επίσης συστήματα ενσωματωμένα σε πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες ή πολύ μεγάλες επιγραμμικές μηχανές αναζήτησης που ορίζονται στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Οι εθνικές αρμόδιες αρχές επιβάλλουν τους κανόνες για άλλα συστήματα ΤΝ. Ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων επιβάλλει τους κανόνες για τα συστήματα ΤΝ που χρησιμοποιούνται από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η αποτελεσματική επιβολή θα εξαρτηθεί επίσης από τη διασφάλιση από τα κράτη μέλη ότι οι εθνικές αρμόδιες αρχές ορίζονται δεόντως και διαθέτουν επαρκείς πόρους.

Επιστημονική υποστήριξη

Η Υπηρεσία ΤΝ και οι εθνικές αρμόδιες αρχές θα υποστηριχθούν στο έργο επιβολής της νομοθεσίας από την επιστημονική ομάδα, ένα συμβουλευτικό όργανο εμπειρογνωμόνων που αποτελείται από 60 ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες στον τομέα της ΤΝ. Η ομάδα πραγματοποίησε πρόσφατα την πρώτη της συνεδρίαση.

Το Γραφείο AI έχει επίσης διορίσει τον καθηγητή Alessandro Abate του Τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης ως επικεφαλής επιστημονικό σύμβουλο. Θα υποστηρίξει το επιστημονικό έργο της Υπηρεσίας σχετικά με τα μοντέλα ΤΝ γενικού σκοπού, συμπεριλαμβανομένης της καινοτομίας και της υιοθέτησης, καθώς και τη δοκιμή και την αξιολόγηση μοντέλων.

Εργαλεία παρακολούθησης

Για τη στήριξη της επιβολής, η Υπηρεσία ΤΝ έχει δρομολογήσει διάφορα εργαλεία για ιδιώτες και επιχειρήσεις. Τα φυσικά και νομικά πρόσωπα μπορούν να χρησιμοποιούν το εργαλείο υποβολής καταγγελιών για την αναφορά εικαζόμενων παραβάσεων της πράξης για την ΤΝ από παρόχους συστημάτων ΤΝ που εποπτεύονται από την Υπηρεσία ΤΝ. Τα άτομα που εργάζονται με παρόχους συστημάτων ΤΝ ή μοντέλων ΤΝ γενικού σκοπού μπορούν να χρησιμοποιούν το εργαλείο για τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος για να αναφέρουν με ασφάλεια πιθανές παραβιάσεις της πράξης. Ένας ειδικός δίαυλος είναι επίσης διαθέσιμος για τους κατάντη παρόχους που κατασκευάζουν συστήματα ΤΝ σε μοντέλα γενικού σκοπού και επιθυμούν να αναφέρουν εικαζόμενες παραβάσεις από τους παρόχους των εν λόγω μοντέλων.

Η Υπηρεσία ΤΝ θα χειρίζεται εμπιστευτικά τις πληροφορίες που λαμβάνει μέσω των εν λόγω εργαλείων.

Ιστορικό

Ο καθηγητής Abate εντάσσεται στο Γραφείο AI από το Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Προηγουμένως διεξήγαγε έρευνα στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ και στο SRI International, ένα κορυφαίο ερευνητικό ινστιτούτο των ΗΠΑ, και υπηρέτησε ως Επίκουρος Καθηγητής στο TU Delft. Είναι διεθνώς αναγνωρισμένος για το έργο του σχετικά με την ασφάλεια, την επαλήθευση και τον έλεγχο των συστημάτων που βασίζονται στην ΤΝ, τομείς που βρίσκονται στο επίκεντρο της εντολής της Υπηρεσίας ΤΝ. Ο καθηγητής Abate είναι κάτοχος MS (2004) και PhD (2007) στην Ηλεκτρολογία και τις Επιστήμες Υπολογιστών από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Berkeley.

Επόμενα βήματα

Το Omnibus για την ΤΝ ανέβαλε την εφαρμογή των κανόνων για τα συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου έως τις 2 Δεκεμβρίου 2027. Επίσης, ανέβαλε τους κανόνες για τα συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου που είναι ενσωματωμένα σε ρυθμιζόμενα προϊόντα για τις 2 Αυγούστου 2028.

Το Omnibus για την ΤΝ εισάγει νέες απαγορεύσεις στα συστήματα ΤΝ που παράγουν μη συναινετικό περιεχόμενο σεξουαλικού περιεχομένου και υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Οι κανόνες αυτοί θα εφαρμοστούν από τις 2 Δεκεμβρίου 2026.