ΕΔΔΑ: Νόμιμη η δήμευση συνιδιόκτητου ακινήτου συζύγου καταδικασθέντος για υπεξαίρεση

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, στην υπόθεση Sylvie Vallée κατά Γαλλίας, έκρινε ότι δεν υπήρξε παραβίαση του δικαιώματος περί προστασίας της ιδιοκτησίας κατά τη δήμευση ακινήτων συζυγικής κοινοκτημοσύνης, κατόπιν καταδίκης του ενός συζύγου (προσφυγή αριθ. 13598/21)

Ιστορικό υπόθεσης

Η υπόθεση αφορούσε τη δήμευση δύο ακινήτων, ιδιοκτησίας της προσφεύγουσας και του συζύγου της από κοινού, στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας που είχε κινηθεί κατά του συζύγου της αποκλειστικά, η οποία είχε καταλήξει στην καταδίκη του για υπεξαίρεση.

Η προσφεύγουσα παραπονέθηκε ότι είχε αδίκως στερηθεί την περιουσία της στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας στην οποία δεν ήταν διάδικος. Η επίδικη δήμευση είχε ως αποτέλεσμα τη μεταβίβαση στο Δημόσιο της κυριότητας της περιουσίας που ανήκε από κοινού στην προσφεύγουσα και τον σύζυγό της.

Η κρίση του ΕΔΔΑ

Το Δικαστήριο αναγνώρισε, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του καθεστώτος της εκ του νόμου κοινοκτημοσύνης των συζύγων κατά το γαλλικό δίκαιο, ότι το μέτρο συνιστούσε επέμβαση στο δικαίωμα της προσφεύγουσας στον ανενόχλητο σεβασμό των περιουσιακών της στοιχείων.

Λαμβάνοντας υπόψη το ευρύ περιθώριο εκτίμησης που παρέχεται στις εθνικές αρχές, το Δικαστήριο έκρινε ότι αυτός ο έλεγχος της χρήσης της περιουσίας είχε επιτύχει δίκαιη ισορροπία μεταξύ των δικαιωμάτων της προσφεύγουσας και των επιταγών του γενικού συμφέροντος, ήτοι της καταπολέμησης του εγκλήματος. Κατά συνέπεια, δεν υπήρξε παραβίαση του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Σύμβασης.

Αφού παρατήρησε ότι η δημευθείσα περιουσία δεν ανήκε ούτε στην προσφεύγουσα ούτε στον σύζυγό της ατομικά, αλλά στην συζυγική κοινοκτημοσύνη, το Δικαστήριο έκρινε ότι η προσφεύγουσα δεν είχε υποστεί καμία απώλεια περιουσίας που να την αφορά προσωπικά. Δυνάμει του άρθρου 1417 του Αστικού Κώδικα κατά το γαλλικό δίκαιο, η κοινοκτημοσύνη των συζύγων έχει δικαίωμα να λάβει αποζημίωση για κάθε οικονομική ζημία που υπέστη, συνεπεία αδικημάτων διαπραχθέντων από έναν εκ των συζύγων. Συνεπώς, η προσφεύγουσα διέθετε τα μέσα ώστε να ενεργοποιήσει η ίδια, εν ζωή, αυτή τη διαδικασία και να επωφεληθεί έτσι εμμέσως από την αποζημίωση.

Το Δικαστήριο στηρίχθηκε επίσης στους ακόλουθους τρεις παράγοντες προς στήριξη της απόφασής του: (α) στο ότι δεν ασκούσε επιρροή ο βαθμός υπαιτιότητας ή επιμέλειας της προσφεύγουσας, (β) στο γεγονός ότι είχε επωφεληθεί επί σειρά ετών από το προϊόν του αδικήματος και (γ) στη δυνατότητά της να διατυπώσει τις παρατηρήσεις της τόσο κατά τις ακροαματικές διαδικασίες της δίκης όσο και στο πλαίσιο της παρεμπίπτουσας αίτησης που είχε η ίδια καταθέσει.

Το πλήρες κείμενο της απόφασης είναι διαθέσιμο στο echr.coe.int.