Αεροπορικές μεταφορές: Το ανώτατο όριο επιβατών σε άδεια αναβάθμισης αερολιμένα λαμβάνεται υπόψη στην κατανομή χρόνων χρήσης (ΔΕΕ C-857/24)

Το Δικαστήριο της Ευρωπαικής Ένωσης στην υπόθεση daa κ.λπ., έκρινε πως, κατά την κατανομή των διαθέσιμων χρόνων χρήσης σε αεροπορικές εταιρίες, μπορεί να ληφθεί υπόψη το ετήσιο ανώτατο όριο επιβατών που προβλέπεται σε άδεια αναβάθμισης υποδομών αερολιμένα (ΔΕΕ C-857/24).

Το ΔΕΕ επεσήμανε ότι ο περιορισμός αυτός μπορεί, κατ’ εξαίρεση, να έχει ως αποτέλεσμα μια αεροπορική εταιρία να μη μπορεί να διατηρήσει χρόνους χρήσης που χρησιμοποιούσε προηγουμένως.

Ιστορικό

Ο κανονισμός της Ένωσης σχετικά με τους κοινούς κανόνες κατανομής του διαθέσιμου χρόνου χρήσης στους αερολιμένες αφορά ιδίως αερολιμένες των οποίων η χωρητικότητα είναι ανεπαρκής για να καλύψει τη ζήτηση πτήσεων. Στον αερολιμένα του Δουβλίνου, ο οποίος αντιμετωπίζει τέτοια προβλήματα χωρητικότητας, οι αεροπορικές εταιρίες πρέπει να εξασφαλίσουν διαθέσιμους χρόνους χρήσης προκειμένου να μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις αναγκαίες υποδομές για απογείωση ή προσγείωση σε συγκεκριμένη ημερομηνία και ώρα. Πριν από την κατανομή των διαθέσιμων χρόνων χρήσης, η ιρλανδική αρχή πολιτικής αεροπορίας καθορίζει, για κάθε περίοδο προγραμματισμού, τις παραμέτρους συντονισμού, οι οποίες αποτυπώνουν τη συνολική διαθέσιμη χωρητικότητα του αερολιμένα.

Οι άδειες αναβάθμισης των τερματικών σταθμών του αερολιμένα του Δουβλίνου, οι οποίες χορηγήθηκαν από την αρμόδια ιρλανδική αρχή το 2007 και το 2008, επιβάλλουν ανώτατο όριο 32 εκατομμυρίων επιβατών ετησίως. Το 2024 οι προβλέψεις του διαχειριστή του αερολιμένα κατέδειξαν ότι το ανώτατο αυτό όριο θα μπορούσε να επιτευχθεί, αν όχι να ξεπεραστεί. Προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πιθανό αυτό ενδεχόμενο, η ιρλανδική αρχή πολιτικής αεροπορίας καθόρισε εποχιακά ανώτατα όρια επιβατών για τις πτήσεις προς και από τον αερολιμένα του Δουβλίνου. Ο διαχειριστής του αερολιμένα και αρκετές αεροπορικές εταιρίες προσέφυγαν κατά των αποφάσεων αυτών ενώπιον του ανώτερου δικαστηρίου της Ιρλανδίας.

Δεδομένου ότι ο κανονισμός της Ένωσης σχετικά με τους διαθέσιμους χρόνους χρήσης απαιτεί οι παράμετροι κατανομής (ή παράμετροι συντονισμού) να καθορίζονται βάσει αντικειμενικής ανάλυσης της χωρητικότητας του αερολιμένα, αφού ληφθούν υπόψη όλοι οι σχετικοί τεχνικοί, επιχειρησιακοί και περιβαλλοντικοί περιορισμοί, το ανώτερο δικαστήριο της Ιρλανδίας διερωτάται εάν το ανώτατο όριο επιβατών που προβλέπεται σε άδειες αναβάθμισης υποδομών συνιστά τέτοιου είδους περιορισμό και εάν η συνεκτίμησή του μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του αριθμού των προς κατανομή διαθέσιμων χρόνων χρήσης, ακόμη και όσον αφορά τις εταιρίες που ήδη τους χρησιμοποιούσαν.

Η κρίση του ΔΕΕ

Το Δικαστήριο αποφαίνεται ότι οι παράμετροι συντονισμού πρέπει να αντικατοπτρίζουν, με επιχειρησιακούς όρους, το σύνολο της πραγματικά διαθέσιμης χωρητικότητας ενός συντονισμένου αερολιμένα. Οι σχετικοί περιορισμοί μπορεί να είναι νομικής φύσεως: τέτοιον περιορισμό συνιστά και το ανώτατο όριο που προβλέπεται σε άδεια αναβάθμισης υποδομών, εφόσον περιορίζει τη επιχειρησιακή χωρητικότητα του αερολιμένα και είναι νομικά δεσμευτικό για τον διαχειριστή του. Στο πλαίσιο αυτό, δεν έχει σημασία εάν ο οικείος πολεοδομικός κανόνας ισχύει εδώ και καιρό ή εάν η πολιτική που υπαγόρευσε τον κανόνα αυτόν έχει μεταβληθεί.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρέσχε το ιρλανδικό δικαστήριο, το ανώτατο όριο που ισχύει για τον αερολιμένα του Δουβλίνου περιορίζει κατά τρόπο νομικώς δεσμευτικό τον αριθμό επιβατών που μπορούν να εξυπηρετηθούν στον αερολιμένα. Εάν το όριο αυτό δεν λαμβανόταν υπόψη, θα υπήρχε κίνδυνος να κατανεμηθούν διαθέσιμοι χρόνοι χρήσης μέρος των οποίων δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί. Το Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ένα τέτοιο ανώτατο όριο πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τον καθορισμό των παραμέτρων συντονισμού.

Επιπλέον, ο κανονισμός της Ένωσης σχετικά με τους διαθέσιμους χρόνους χρήσης δίνει προτεραιότητα, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, στις εταιρίες που έχουν ήδη χρησιμοποιήσει σε τακτική βάση μια σειρά διαθέσιμων χρόνων χρήσης. Οι λεγόμενες αυτές σειρές διαθεσίμων χρόνων χρήσης «με ιστορικό προηγούμενο» συμβάλλουν στη σταθερότητα των αεροπορικών δραστηριοτήτων. Εντούτοις, η κατανομή τους για την επόμενη αντίστοιχη περίοδο εξαρτάται από τη διαθέσιμη χωρητικότητα: η προτεραιότητα δεν διασφαλίζει, συνεπώς, την αυτόματη ανανέωσή τους.

Ως εκ τούτου, η συνεκτίμηση ενός ανώτατου ορίου επιβατών μπορεί, κατ’ εξαίρεση, να έχει ως αποτέλεσμα ορισμένες σειρές διαθέσιμων χρόνων χρήσης με ιστορικό προηγούμενο ή μέρος αυτών να μην κατανεμηθούν εκ νέου σε εταιρίες οι οποίες κατ’ αρχήν θα τις δικαιούνταν.

Το Δικαστήριο διευκρινίζει, επίσης, ότι οι εν λόγω διαθέσιμοι χρόνοι χρήσης, δεδομένου του προσωρινού και μη οριστικώς κτηθέντος χαρακτήρα τους, δεν συνιστούν δικαίωμα ιδιοκτησίας κατά την έννοια του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.

Εναπόκειται στο ανώτερο δικαστήριο της Ιρλανδίας να αποφανθεί, υπό το πρίσμα της ερμηνείας αυτής του δικαίου της Ένωσης, επί των προσφυγών κατά των αποφάσεων που αφορούν τον αερολιμένα του Δουβλίνου.

Το πλήρες κείμενο της απόφασης είναι διαθέσιμο στο curia.europa.eu.