Ασφάλεια τροφίμων: Για την ανανέωση άδειας ο αιτών φέρει το βάρος απόδειξης ότι το προϊόν δεν ενέχει κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία (Γεν. Δικαστήριο ΕΕ Case T-523/24)

Στην υπόθεση Kerry and Kerry Ingredients (UK) κατά Επιτροπής, το Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ έκρινε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ορθώς αρνήθηκε την ανανέωση της άδειας τριών προϊόντων αρωματισμού καπνού, εναπόκειται δε στον αιτούντα την ανανέωση άδειας να αποδείξει ότι το συγκεκριμένο προϊόν δεν ενέχει κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία (Case T-523/24).

Ιστορικό υπόθεσης

Οι εταιρείες Kerry Inc. και Kerry Ingredients (UK) Ltd («Kerry») διαθέτουν στην αγορά τρία πρωτογενή προϊόντα αρωματισμού καπνού. Τα προϊόντα αυτά συμπεριλήφθηκαν το 2013 στον κατάλογο της ΕΕ των εγκεκριμένων πρωτογενών προϊόντων αρωματισμού καπνού για περίοδο δέκα ετών. Τον Ιούνιο του 2022, η Kerry υπέβαλε αίτηση ανανέωσης των αδειών των προϊόντων αυτών.

Τον Σεπτέμβριο του 2023, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (European Food Safety Authority) εξέδωσε επιστημονικές γνώμες στις οποίες εντόπισε ανησυχίες σχετικά με τη γονιδιοτοξικότητα ορισμένων συστατικών των προϊόντων αυτών. Διαπίστωσε, μεταξύ άλλων, ότι οι εκτιμήσεις της έκθεσης για δύο ουσίες που είναι γνωστό ότι είναι γονιδιοτοξικές in vivo κατά την από του στόματος χορήγηση υπερέβαιναν το ισχύον κατώτατο όριο τοξικολογικής ανησυχίας.

Στις 31 Ιουλίου 2024, υπό το πρίσμα των γνωμών αυτών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αρνήθηκε την ανανέωση των τριών αδειών, προβλέποντας ωστόσο μεταβατικές περιόδους. Η Kerry άσκησε στη συνέχεια προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ζητώντας την ακύρωση των αποφάσεων αυτών.

Η απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου

Με την απόφασή του, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει την προσφυγή της Kerry στο σύνολό της.

Το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει, καταρχάς ότι, βάσει της ενωσιακής νομοθεσίας που εφαρμόζεται στους αρωματικούς παράγοντες καπνού, εναπόκειται στον αιτούντα την έγκριση ή την ανανέωσή της να αποδείξει ότι το οικείο προϊόν δεν ενέχει κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. Ούτε η EFSA ούτε η Επιτροπή υποχρεούνται, επομένως, να αποδείξουν ότι το προϊόν είναι επιβλαβές προκειμένου να αρνηθούν την ανανέωση.

Εν συνεχεία, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει τις αιτιάσεις κατά της επιστημονικής μεθόδου που ακολούθησε η EFSA. Η τελευταία δικαιούταν να χρησιμοποιήσει προσέγγιση βασιζόμενη στα χημικώς αναγνωρισμένα συστατικά των προϊόντων. Η EFSA δεν περιορίστηκε ούτε στον εντοπισμό ενός κινδύνου (hazard): αξιολόγησε την έκθεση στα συστατικά που προκαλούσαν ανησυχίες γονιδιοτοξικότητας και διαπίστωσε ότι τα εκτιμώμενα επίπεδα υπερέβαιναν το ισχύον κατώτατο όριο τοξικολογικής ανησυχίας.

Η Kerry υποστήριξε επίσης ότι η άρνηση ανανέωσης των αδειών θα ενθάρρυνε την επιστροφή στην παραδοσιακή διαδικασία καπνίσματος, την οποία θεωρεί πιο επιβλαβή για την υγεία. Το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι δεν αποδείχθηκε ότι θα υπάρξει αύξηση της επιστροφής στην τεχνική αυτή. Ακόμη και αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, αυτό δεν θα υποχρέωνε την Επιτροπή να εγκρίνει προϊόντα για τα οποία δεν έχει αποδειχθεί επαρκώς ότι δεν ενέχουν κίνδυνο για την υγεία.

Η Kerry ισχυρίστηκε, επίσης, ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη τις οικονομικές και περιβαλλοντικές συνέπειες των αποφάσεών της. Το Γενικό Δικαστήριο κρίνει, ωστόσο, ότι οι μεταβατικές περίοδοι επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να βρουν εναλλακτικές λύσεις και να προσαρμόσουν τις διαδικασίες παραγωγής και τις συνταγές τους. Οι περίοδοι αυτές λαμβάνουν, συνεπώς, υπόψη τους οικονομικούς περιορισμούς, δεν συνιστούν όμως αναγνώριση ότι τα προϊόντα δεν είναι επιβλαβή. Τέλος, η Kerry δεν εξήγησε πώς οι οικονομικές ή περιβαλλοντικές συνέπειες που επικαλείται θα δικαιολογούσαν την ανανέωση των αδειών παρά τους κινδύνους για την υγεία.

Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει τον λόγο που αφορά παράβαση του δικαιώματος ακροάσεως. Η Kerry είχε τη δυνατότητα να διατυπώσει σε πολλές περιπτώσεις τις παρατηρήσεις της, τόσο γραπτώς όσο και σε συνάντηση με τις υπηρεσίες της Επιτροπής. Το γεγονός ότι τα επιχειρήματά της και οι εναλλακτικές λύσεις που πρότεινε δεν έγιναν δεκτά δεν σημαίνει ότι δεν ελήφθησαν υπόψη.

Το πλήρες κείμενο της απόφασης είναι διαθέσιμο στο curia.europa.eu.