ΔΕΕ: Η υποχρέωση εμβολιασμού κατά του ιού SARS-CoV-2 μόνο για το στρατιωτικό προσωπικό δεν συνιστά δυσμενή διάκριση (C-522/24)

Στην υπόθεση Ministero della Difesa, το Δικαστήριο της Ευρωπαικής Ένωσης έκρινε πως η υποχρέωση εμβολιασμού κατά του ιού SARS-CoV-2 μόνο για το στρατιωτικό προσωπικό δεν συνιστά δυσμενή διάκριση κατά την έννοια του δικαίου της Ένωσης (C-522/24)

Ιστορικό υπόθεσης

Το 2022 ένας αξιωματικός του ιταλικού Υπουργείου Άμυνας τέθηκε σε αργία επειδή αρνήθηκε να συμμορφωθεί με την υποχρέωση εμβολιασμού κατά του ιού SARS-CoV-2. Το μέτρο αυτό, που θεσπίστηκε στο πλαίσιο της πανδημίας, αφορούσε μόνο το στρατιωτικό και όχι το πολιτικό προσωπικό του Υπουργείου, ενώ η μη συμμόρφωση συνεπαγόταν αναστολή άσκησης καθηκόντων.

Στο πλαίσιο της προσφυγής που ασκήθηκε κατά της ως άνω κύρωσης, το ιταλικό Συμβούλιο της Επικρατείας ζήτησε από το ΔΕΕ να διευκρινίσει αν η υποχρέωση αυτή είναι σύμφωνη με το δίκαιο της Ένωσης. Το ιταλικό δικαστήριο επιθυμεί να διευκρινιστεί, συγκεκριμένα, αν η επίμαχη υποχρέωση εμβολιασμού συνιστά άμεση δυσμενή διάκριση μεταξύ του στρατιωτικού προσωπικού και του πολιτικού προσωπικού που ασκεί παρόμοια καθήκοντα ή έμμεση δυσμενή διάκριση σε βάρος των προσώπων που αντιτίθενται στον εμβολιασμό λόγω των προσωπικών πεποιθήσεών τους.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας υπέβαλε, επίσης, στο Δικαστήριο το ερώτημα αν το εν λόγω μέτρο είναι σύμφωνο με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διότι η αναστολή είχε στερήσει από τον αξιωματικό κάθε είδους αμοιβή και, ως εκ τούτου, τα αναγκαία προς το ζην μέσα για τον ίδιο αλλά και για τη σύζυγο και τα δύο ανήλικα τέκνα του.

Η κρίση του ΔΕΕ

Το Δικαστήριο, αφενός, παρατηρεί ότι το δίκαιο της Ένωσης αποσκοπεί στην καταπολέμηση των άμεσων διακρίσεων στον τομέα της απασχόλησης και της εργασίας για έναν από τους λόγους που ρητώς απαριθμούνται στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. Εντούτοις, στην υπό κρίση υπόθεση, η διαφορετική μεταχείριση μεταξύ του στρατιωτικού και του πολιτικού προσωπικού του Υπουργείου Άμυνας βασίζεται στην υπαγωγή σε διαφορετική επαγγελματική κατηγορία, δηλαδή σε λόγο ο οποίος δεν συγκαταλέγεται στους προβλεπόμενους από την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Αφετέρου, το δίκαιο της Ένωσης αποσκοπεί επίσης στην καταπολέμηση των έμμεσων διακρίσεων στον τομέα της εργασίας, δηλαδή των διακρίσεων εκείνων που, αν και ουδέτερες εκ πρώτης όψεως, ενδέχεται να συνεπάγονται δυσμενή μεταχείριση ενός προσώπου λόγω της θρησκείας ή των φιλοσοφικών ή πνευματικών πεποιθήσεών του, μεταξύ άλλων. Εντούτοις, ο προσφεύγων, ο οποίος υποστηρίζει ιδίως ότι είναι περιορισμένες οι γνώσεις όσον αφορά την αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού, στηρίζει την άρνησή του να εμβολιαστεί σε επιστημονικά έγγραφα από εξωτερικές πηγές και σε επιχειρήματα σχετικά με την ευθύνη έναντι ενδεχόμενων κινδύνων. Πρόθεσή του είναι, συνεπώς, να αμφισβητήσει την ορθότητα των επιλογών των ιταλικών αρχών στον τομέα της δημόσιας υγείας και όχι να εκδηλώσει τις προσωπικές πεποιθήσεις του. Οι λόγοι της άρνησης αυτής δεν εμπίπτουν στην έννοια της «πεποιθήσεως», αλλά συνιστούν γνώμη η οποία δεν λαμβάνεται υπόψη από την εφαρμοζόμενη ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Τέλος, ελλείψει οιασδήποτε σύνδεσης της επίμαχης υποχρέωσης εμβολιασμού με το δίκαιο της Ένωσης, δεν δύναται να διαπιστωθεί παραβίαση του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, ο οποίος εφαρμόζεται στα κράτη μέλη μόνο στο πλαίσιο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης.

Το πλήρες κείμενο της απόφασης είναι διαθέσιμο στο curia.europa.eu.