Δημόσιες συμβάσεις: Η Κομισιόν προτείνει νέο κανονισμό για τον εκσυγχρονισμό και την απλούστευση του πλαισίου

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε πρόταση νέου κανονισμού για τον εκσυγχρονισμό και την απλούστευση του πλαισίου της Ένωσης για τις δημόσιες συμβάσεις, με σκοπό τη στήριξη αποτελεσματικών επενδύσεων σε δημόσιες υπηρεσίες και υποδομές σύμφωνα με τους στόχους πολιτικής της Ένωσης.

Με βάση εκτεταμένες διαβουλεύσεις με αγοραστές του δημόσιου τομέα, επιχειρήσεις, συνδικαλιστικές οργανώσεις και την κοινωνία των πολιτών, η Επιτροπή προτείνει μια φιλόδοξη μεταρρύθμιση για να καταστούν οι δημόσιες συμβάσεις απλούστερες, πιο ευέλικτες και πιο αποτελεσματικές. Θα συμβάλει στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς δημόσιων συμβάσεων, η οποία αντιπροσωπεύει περίπου το 15 % του ΑΕΠ της ΕΕ.

Οι δημόσιες συμβάσεις είναι καίριας σημασίας, τόσο για την ευρωπαϊκή οικονομία όσο και για την καθημερινή ζωή των πολιτών, καλύπτοντας τα πάντα, από τις μεταφορές, τις υποδομές και τα ενεργειακά συστήματα έως τα σχολεία και τις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης. Η πρόταση αναμένεται να αποφέρει σημαντική διοικητική ετήσια εξοικονόμηση 650 εκατ. ευρώ, η οποία θα προκύψει από τη μείωση του φόρτου κατά 80 εκατ. ευρώ για τους αγοραστές του δημόσιου τομέα και κατά 570 εκατ. ευρώ για τους οικονομικούς φορείς.

Ο προτεινόμενος κανονισμός για τις δημόσιες συμβάσεις βασίζεται στα πλεονεκτήματα της ενιαίας αγοράς με τέσσερις βασικούς τρόπους:

Απλούστεροι και σαφέστεροι κανόνες

Ο προτεινόμενος νόμος για τις δημόσιες συμβάσεις καθιστά τους κανόνες απλούστερους και σαφέστερους, ενοποιώντας σε έναν άμεσα εφαρμοστέο κανονισμό τις τρεις υφιστάμενες οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις και τις διατάξεις για τις δημόσιες συμβάσεις που επί του παρόντος είναι διασκορπισμένες σε ολόκληρη την ειδική τομεακή νομοθεσία. Αυτό θα δημιουργήσει ένα πιο συνεκτικό και προβλέψιμο πλαίσιο για τις δημόσιες συμβάσεις, μειώνοντας την πολυπλοκότητα, τον διοικητικό φόρτο και τις ασυνέπειες στον τρόπο εφαρμογής των κανόνων με τρεις διαδικασίες αντί για πέντε επί του παρόντος. Θα μειώσει την πολυπλοκότητα και την ασυνέπεια που προκύπτουν από χωριστές νομοθετικές πράξεις και αποκλίνουσες επιλογές μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο.

Το νέο πλαίσιο παρέχει στους αγοραστές του δημόσιου τομέα μεγαλύτερη ευελιξία, επιτρέποντας τις διαπραγματεύσεις με τον αιτούντα κατά τη διάρκεια των διαδικασιών. Ενθαρρύνει τη βελτίωση της διαβούλευσης με την αγορά, απλουστεύει τις διοικητικές διαδικασίες και επιτρέπει τις διαπραγματεύσεις, καθιστώντας τις δημόσιες συμβάσεις περισσότερο παρόμοιες με τις ιδιωτικές συμβάσεις. Εισάγει επίσης μια διαδικασία καινοτομίας για την ανάπτυξη και την απόκτηση καινοτόμων λύσεων που δεν είναι ακόμη διαθέσιμες στην αγορά.

Μία ενιαία πλατφόρμα για όλες τις δημόσιες συμβάσεις στην ΕΕ

Βασικό στοιχείο για την απλούστευση και τη μείωση του διοικητικού φόρτου είναι η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης ψηφιακής αγοράς δημόσιων συμβάσεων που θα αποτελείται από διασυνδεδεμένες και διαλειτουργικές πλατφόρμες ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων των κρατών μελών.

Η ψηφιακή αγορά θα απλουστεύσει και θα διευκολύνει τις δημόσιες συμβάσεις για τους αγοραστές του δημόσιου τομέα (για παράδειγμα, μέσω της αυτόματης επαλήθευσης των κριτηρίων αποκλεισμού). Θα επιτρέψει στις εταιρείες να συμμετέχουν σε διαδικασίες σύναψης συμβάσεων και να υποβάλλουν προσφορές σε ολόκληρη την ΕΕ μέσω οποιασδήποτε από τις συνδεδεμένες πλατφόρμες ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων με βάση την αρχή «μόνον άπαξ», αποφεύγοντας τις επαναλαμβανόμενες αιτήσεις παροχής πληροφοριών και τεκμηρίωσης. Αυτό θα προωθήσει την πρόσβαση σε νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες και θα αυξήσει τον αριθμό των προσφορών που λαμβάνουν οι αγοραστές του δημόσιου τομέα, μεγιστοποιώντας το δυναμικό της ενιαίας αγοράς.

Επιπλέον, η ψηφιακή αγορά θα εξορθολογίσει τις ανταλλαγές δεδομένων μεταξύ των συστημάτων ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων των κρατών μελών μέσω της δημιουργίας ενός ενοποιημένου πλαισίου για τη διαχείριση δεδομένων, ενισχύοντας έτσι τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τις ικανότητες καταπολέμησης της απάτης.

Μεγαλύτερη στήριξη για περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς και καινοτόμους στόχους

Η πρόταση καθιστά τον δείκτη βέλτιστης τιμής-ποιότητας (BPQR) την τυποποιημένη μέθοδο ανάθεσης, με ποιοτικά κριτήρια που αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 30 % (50 % για συμβάσεις υψηλής έντασης εργασίας), υποκείμενα σε μηχανισμό «συμμόρφωσης ή αιτιολόγησης». Οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να παρεκκλίνουν από την προσέγγιση αυτή εάν εξηγούν τον τρόπο με τον οποίο θα διασφαλιστεί διαφορετικά η ποιότητα, για παράδειγμα μέσω ελάχιστων απαιτήσεων ποιότητας.

Ως εκ τούτου, οι αγοραστές του δημόσιου τομέα θα πρέπει να λαμβάνουν συστηματικά υπόψη όχι μόνο την τιμή, αλλά και την ποιότητα, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών και κοινωνικών παραμέτρων, της καινοτομίας, της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας, καθώς και τις παραμέτρους της «ευρωπαϊκής προτίμησης». Οι αγοραστές του δημόσιου τομέα θα έχουν πλήρη διακριτική ευχέρεια όσον αφορά τα κριτήρια ποιότητας που πρέπει να εφαρμόζονται και το ποσοστό στις επιμέρους διαδικασίες σύναψης συμβάσεων, με την πρόταση να προσφέρει πρακτικά εργαλεία για τη στήριξη των αγοραστών του δημόσιου τομέα στο πλαίσιο αυτό.

Μεγαλύτερη ασφάλεια, ανθεκτικότητα και στρατηγική αυτονομία

Σύμφωνα με τις συστάσεις της έκθεσης Draghi, η πρόταση αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη γεωπολιτική σημασία των δημόσιων συμβάσεων. Επιτρέπει και, σε ορισμένες περιπτώσεις, απαιτεί από τους αγοραστές του δημόσιου τομέα να αντιμετωπίζουν τους κινδύνους που σχετίζονται με την ασφάλεια και τη δημόσια ασφάλεια της Ένωσης ή των κρατών μελών, τις ευαίσθητες πληροφορίες, την κυβερνοασφάλεια και την αδικαιολόγητη επιρροή τρίτων χωρών.

Νέες διατάξεις σχετικά με την ανθεκτικότητα και την ασφάλεια του εφοδιασμού θα εφαρμόζονται σε συμβάσεις στις οποίες συμμετέχουν οντότητες που συνδέονται με υποδομές ζωτικής σημασίας και αποσκοπούν στη στήριξη της διαφοροποίησης των αλυσίδων εφοδιασμού, της ασφάλειας του εφοδιασμού και της ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.

Τέλος, ο κανονισμός θεσπίζει ένα οριζόντιο πλαίσιο ευρωπαϊκής προτίμησης για τις δημόσιες συμβάσεις σύμφωνα με τις διεθνείς νομικές υποχρεώσεις της Ένωσης. Διευκρινίζει ποιοι φορείς και προϊόντα καλύπτονται από τις διεθνείς δεσμεύσεις της Ένωσης για τις δημόσιες συμβάσεις και διευκολύνει τον έλεγχό τους. Η Επιτροπή θα είναι σε θέση να περιορίσει την εν λόγω κάλυψη όταν από την ανάλυση της πρόσβασης στην αγορά προκύπτει ότι μια τρίτη χώρα δεν έχει χορηγήσει στους ενωσιακούς φορείς εκμετάλλευσης δίκαιη πρόσβαση στην αγορά σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της ή όταν απαιτούνται περιορισμοί για την ακύρωση των εξαρτήσεων από την ασφάλεια του εφοδιασμού ή την προστασία των συμφερόντων μας στον τομέα της οικονομικής ασφάλειας.

Επόμενα βήματα

Ο προτεινόμενος κανονισμός θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πριν από την έκδοση και την έναρξη ισχύος του.

Ιστορικό

Η αναθεώρηση ανταποκρίνεται στις μακροχρόνιες ελλείψεις που εντόπισε το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του ανταγωνισμού, της περιορισμένης συμμετοχής των ΜΜΕ και της διασυνοριακής συμμετοχής, καθώς και της αύξησης των διαδικασιών με μία μόνο προσφορά. Ακολουθεί επίσης τις εκκλήσεις του Συμβουλίου της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για ένα στρατηγικό, απλουστευμένο και ανταγωνιστικό πλαίσιο.

Ανταποκρίνεται επίσης στις συστάσεις των εκθέσεων Draghi και Letta, οι οποίες αναδεικνύουν τις δημόσιες συμβάσεις ως στρατηγικό εργαλείο για την ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης της Ευρώπης, τη στήριξη της καινοτομίας, την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και την ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας.