Ενδοοικογενειακή βία: Διάκριση απλής και εντελώς ελαφράς σωματικής βλάβης (ΑΠ 844/2025)

Απορρίφθηκε αναίρεση κατά απόφασης με την οποία ο αναιρεσείων καταδικάστηκε για την αξιόποινη πράξη της ενδοοικογενειακής απλής σωματικής βλάβης σε βάρος της μόνιμης και συνοικούσας συντρόφου του (ΑΠ 844/2025).

Το ανώτατο δικαστήριο, ερμηνεύοντας τις διατάξεις του Ν. 3500/2006 για την ενδοοικογενειακή βία, επεσήμανε αρχικά ότι στο προστατευτικό πεδίο του νόμου υπάγεται και η μόνιμη σύντροφος, εφόσον συνοικεί με τον δράστη. Η ενδοοικογενειακή σωματική βλάβη συνιστά ιδιώνυμο έγκλημα που τιμωρείται αυστηρότερα από την κοινή σωματική βλάβη του Ποινικού Κώδικα και διακρίνεται αναλόγως της σπουδαιότητάς της σε απλή ή εντελώς ελαφρά. Το δικαστήριο τόνισε την κρισιμότητα αυτής της διάκρισης, διότι, σε περίπτωση που η κάκωση είναι εντελώς ελαφρά, για τη θεμελίωση του άδικου χαρακτήρα της πράξης στο πλαίσιο της ενδοοικογενειακής βίας απαιτείται συνεχής συμπεριφορά εκ μέρους του δράστη.

Περαιτέρω, η σχετική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας περί του χαρακτηρισμού της βλάβης σε απλή ή εντελώς ελαφρά ελέγχεται αναιρετικά βάσει των συγκεκριμένων πραγματικών περιστατικών και δεν αρκείται σε αφηρημένες εκφράσεις.

Στην υπό κρίση υπόθεση, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ότι ο κατηγορούμενος, όταν η μόνιμη σύντροφός του του ανακοίνωσε την πρόθεσή της να διακόψουν τη σχέση τους, της επιτέθηκε με πρόθεση ρίχνοντάς την επανειλημμένα στο έδαφος και εκσφενδονίζοντας εναντίον της ένα κινητό τηλέφωνο, με αποτέλεσμα να της προκαλέσει περιοφθαλμικό αιμάτωμα με εξοίδηση της αριστερής οφθαλμικής χώρας, εκχυμωτική εξοίδηση της αριστερής κροταφικής χώρας και κυκλική εκχύμωση στον δεξιό μηρό. Το Εφετείο απέρριψε τους ισχυρισμούς του κατηγορουμένου περί έλλειψης δόλου και περί του ότι οι βλάβες ήταν εντελώς ελαφρές, κρίνοντας ότι οι σωματικές κακώσεις, λόγω της φύσης τους και ιδίως της εντόπισής τους στο ευαίσθητο όργανο του οφθαλμού, συνιστούν απλή σωματική βλάβη και δεν μπορούν να θεωρηθούν επιπόλαιες ή επουσιώδεις, αποκλείοντας, έτσι, την εφαρμογή της ευμενέστερης, κατά το προϊσχύσαν δίκαιο, διάταξης για την εντελώς ελαφρά σωματική βλάβη.

Κατά την κρίση του Αρείου Πάγου, η προσβαλλόμενη απόφαση διαλαμβάνει την απαιτούμενη από το Σύνταγμα και τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία. Επεσήμανε, μάλιστα, ότι ο δόλος του κατηγορουμένου ενυπάρχει στην πραγμάτωση των περιστατικών της επίθεσης, ενώ οι αιτιάσεις του που αφορούσαν την εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων και την αξιολόγηση των μαρτυρικών καταθέσεων και εγγράφων απορρίφθηκαν ως απαράδεκτες, καθόσον πλήττουν την αναιρετικώς ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του δικαστηρίου της ουσίας.

Κατόπιν των ανωτέρω, οι λόγοι αναίρεσης περί έλλειψης αιτιολογίας και εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής του νόμου απορρίφθηκαν ως αβάσιμοι και η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε στο σύνολό της.

Απόσπασμα απόφασης

Κατά το άρθρο 1 παρ. 1 του Ν. 3500/2006, "Για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας και άλλες διατάξεις", θεωρείται ενδοοικογενειακή βία η τέλεση αξιόποινης πράξης σε βάρος μέλους της οικογένειας, σύμφωνα με τα άρθρα 6, 7, 8 και 9 του παρόντος και τα άρθρα 299 και 311 του ΠΚ. Κατά την παρ. 2 εδ. α` του ίδιου άρθρου 1 του Ν. 3500/2006, όπως ίσχυε κατά το χρόνο που ο κατηγορούμενος φέρεται ότι τέλεσε την ένδικη πράξη, οικογένεια θεωρείται η κοινότητα που αποτελείται από συζύγους ή γονείς και συγγενείς πρώτου και δεύτερου βαθμού εξ αίματος ή εξ αγχιστείας και τα εξ υιοθεσίας τέκνα τους, ενώ κατά το εδ. γ' της ίδιας διάταξης , οι διατάξεις του ανωτέρω νόμου εφαρμόζονται και στην μόνιμη σύντροφο του άνδρα ή στον μόνιμο σύντροφο της γυναίκας και στα τέκνα, κοινά ή ενός εξ αυτών, εφόσον τα πρόσωπα αυτά συνοικούν, ως και στους τέως συζύγους. Κατά την παρ. 3 εδ. α της ίδιας διάταξης, θύμα ενδοοικογενειακής βίας θεωρείται κάθε πρόσωπο της προηγουμένης παραγράφου, σε βάρος του οποίου τελείται αξιόποινη πράξη κατά τα άρθρα 6, 7, 8 και 9 του παρόντος. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 6 παρ. 1 του ίδιου νόμου, "το μέλος της οικογένειας, το οποίο προκαλεί σε άλλο μέλος αυτής σωματική κάκωση ή βλάβη της υγείας του, υπό την έννοια του εδαφίου α` της παρ. 1 του άρθρου 308 του Ποινικού Κώδικα, ή με συνεχή συμπεριφορά προξενεί εντελώς ελαφρά κάκωση ή βλάβη της υγείας του, με την έννοια του εδαφίου β` της παραπάνω διάταξης, τιμωρείται με φυλάκιση, τουλάχιστον, ενός έτους". Έτσι, ποινικοποιείται η ενδοοικογενειακή σωματική βλάβη, με την έννοια της πρόκλησης από μέλος της οικογένειας σε άλλο μέλος αυτής σωματικής κάκωσης ή βλάβης της υγείας, ή εντελώς ελαφράς σωματικής κάκωσης ή βλάβης της υγείας μετά από συνεχή συμπεριφορά. Η ενδοοικογενειακή σωματική βλάβη διακρίνεται από την απλή σωματική βλάβη του άρθρου 308 του ΠΚ, ως προς το ότι στοιχεία της πρώτης είναι η τέλεσή της εντός του οικογενειακού περιβάλλοντος και για το λόγο αυτό τιμωρείται αυστηρότερα (ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός έτους). Με τη διάταξη αυτή αντιμετωπίζονται οι μορφές ενδοοικογενειακών σωματικών κακώσεων και προσλαμβάνουν τον χαρακτήρα ιδιώνυμου εγκλήματος, όταν δράστες και παθόντες είναι μέλη της ίδιας οικογένειας, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 1 παρ. 2 του ως άνω Νόμου. Εξάλλου, από τις διατάξεις του άρθρου 308 παρ. 1 ΠΚ, που ορίζει" Όποιος προξενεί σε άλλον σωματική κάκωση ή βλάβη της υγείας του τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. Αν η κάκωση ή βλάβη της υγείας που προξένησε είναι εντελώς ελαφρά, τιμωρείται με παροχή κοινωφελούς εργασίας", προκύπτει ότι το έγκλημα της σωματικής βλάβης διαβαθμίζεται αναλόγως της σπουδαιότητας αυτής σε απλή ή εντελώς ελαφρά, η οποία, χωρίς να είναι εντελώς επουσιώδης, έχει επιπόλαιες συνέπειες. Η σχετική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας πρέπει να είναι αιτιολογημένη λόγω της διαφοροποίησης των προβλεπόμενων ποινών. Ειδικότερα, στην περίπτωση που πρόκειται για ενδοοικογενειακή σωματική βλάβη, ο χαρακτηρισμός της ως απλής ή εντελώς ελαφράς είναι αναγκαίος και η σχετική κρίση πρέπει να αιτιολογείται, αφού, κατά την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 6 παρ. 1 του Ν. 3500/2006, αν η σωματική κάκωση είναι εντελώς ελαφρά για τη θεμελίωση άδικης πράξης απαιτείται συνεχής συμπεριφορά. Η σχετική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, ο οποίος δεν αρκείται στις αφηρημένες εκφράσεις της προσβαλλόμενης απόφασης αλλά εκτιμά τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας προκειμένου να αποφανθεί για κάθε συγκεκριμένη περίπτωση για το είδος της σωματικής βλάβης που προξενήθηκε (ΑΠ 643/2023, ΑΠ 1/2022).

Δείτε αναλυτικά την απόφαση στο areiospagos.gr.