Διαφήμιση

Επεξεργασία προσωπικών δεδομένων από την Europol: Απαράδεκτη η προσφυγή του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων (ΔΕΕ C-698/23 P)

Το ΔΕΕ έκρινε ότι οι μεταβατικές διατάξεις του κανονισμού Europol, των οποίων την ακύρωση ζητούσε ο ΕΕΠΔ, δεν τροποποιούν τα καθήκοντα και τις εξουσίες, συνεπώς δεν επηρεάζουν άμεσα τη νομική κατάστασή του

epexergasia-prosopikon-dedomenon-apo-ten-europol-aparadekte-e-prosphuge-tou-europaiou-epopte-prostasias-dedomenon-dee-c-69823-p

Απαράδεκτη κρίθηκε από το Δικαστήριο της Ευρωπαικής Ένωσης η προσφυγή του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων κατά της τροποποίησης του κανονισμού της Europol, αναφορικά με τη διατήρηση και επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που συλλέγει η Europol στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της (ΔΕΕ C-698/23 P).

Το δικαστήριο έκρινε ότι οι μεταβατικές διατάξεις του κανονισμού Europol, των οποίων την ακύρωση ζητούσε ο ΕΕΠΔ, δεν τροποποιούν τα καθήκοντα και τις εξουσίες, συνεπώς δεν επηρεάζουν άμεσα τη νομική κατάστασή του.

Ιστορικό υπόθεσης

Στις 3 Ιανουαρίου 2022, ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων (ΕΕΠΔ), αρμόδιος για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης, εξέδωσε, κατόπιν έρευνας, απόφαση σε βάρος του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (Ευρωπόλ).

Η απόφαση αφορούσε τη διατήρηση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που συλλέγει η Ευρωπόλ στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της. Συγκεκριμένα, ο τότε ισχύων κανονισμός για την Ευρωπόλ επέτρεπε τη συλλογή και ανάλυση τέτοιων δεδομένων, εφόσον τηρούνταν ορισμένοι κανόνες, ιδίως όσον αφορά την κατηγοριοποίηση των υποκειμένων των δεδομένων και των σχετικών με τα πρόσωπα αυτά δεδομένων.

Ο ΕΕΠΔ διαπίστωσε ότι η Ευρωπόλ εξακολουθούσε να διατηρεί δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα χωρίς να έχει προσδιορίσει εάν τα υποκείμενα των δεδομένων εμπίπτουν στις κατηγορίες που προβλέπει ο κανονισμός. Κατά τον ΕΕΠΔ, η πρακτική αυτή αντέβαινε στους κανόνες για την ελαχιστοποίηση των δεδομένων και τον περιορισμό του χρόνου διατήρησής τους. Επέβαλε, ως εκ τούτου, στην Ευρωπόλ την υποχρέωση να προβεί στην εν λόγω κατηγοριοποίηση εντός έξι μηνών όσον αφορά τα προσφάτως συλλεγέντα δεδομένα και εντός δώδεκα μηνών όσον αφορά τα δεδομένα που είχε ήδη στην κατοχή της. Μετά την παρέλευση των προθεσμιών αυτών, η Ευρωπόλ θα έπρεπε να διαγράψει τα δεδομένα.

Στις 8 Ιουνίου 2022, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης τροποποίησαν τον κανονισμό για την Ευρωπόλ. Θέσπισαν, μεταξύ άλλων, μεταβατικές διατάξεις βάσει των οποίων η Ευρωπόλ μπορούσε, υπό ορισμένες προϋποθέσεις να συνεχίσει την επεξεργασία των δεδομένων που είχε συλλέξει στο πλαίσιο εν εξελίξει ποινικών ερευνών.

Θεωρώντας ότι οι μεταβατικές αυτές διατάξεις νομιμοποιούσαν αναδρομικώς τις πρακτικές διατήρησης δεδομένων τις οποίες είχε χαρακτηρίσει παράνομες και ακύρωναν de facto την απόφαση του Ιανουαρίου του 2022, ο ΕΕΠΔ άσκησε προσφυγή ακυρώσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υποστήριξε ότι η παρέμβαση του νομοθέτη της Ένωσης έθιγε την ανεξαρτησία του ως εποπτικής αρχής.

Με διάταξη της 6ης Σεπτεμβρίου 2023, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή ως απαράδεκτη. Έκρινε ότι ο ΕΕΠΔ δεν είχε έννομο συμφέρον να προσβάλει τις επίμαχες μεταβατικές διατάξεις.

Κατόπιν τούτου, ο ΕΕΠΔ άσκησε αναίρεση ενώπιον του Δικαστηρίου ζητώντας την αναίρεση της διάταξης του Γενικού Δικαστηρίου και την ακύρωση των επίμαχων διατάξεων.

Η κρίση του ΔΕΕ

Με την απόφασή του, το ΔΕΕ απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως ως αβάσιμη, επιβεβαιώνοντας ότι η προσφυγή που είχε ασκήσει ο ΕΕΠΔ ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ήταν απαράδεκτη.

Το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι ο ΕΕΠΔ αποτελεί μεν ανεξάρτητη εποπτική αρχή, πλην όμως δεν αποτελεί θεσμικό όργανο της Ένωσης κατά την έννοια των Συνθηκών. Σε αντίθεση με το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο ή την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι Συνθήκες δεν παρέχουν στον ΕΕΠΔ δικαίωμα να ασκήσει προσφυγή για την ακύρωση πράξη της Ένωσης χωρίς να αποδείξει έννομο συμφέρον.

Τέτοιο δικαίωμα του ΕΕΠΔ δεν συνάγεται ούτε από την αρχή της θεσμικής ισορροπίας, η οποία αποσκοπεί στη διασφάλιση του σεβασμού του συστήματος κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Ένωσης. Συγκεκριμένα, η αρχή αυτή δεν ισχύει για άλλα όργανα και οργανισμούς της Ένωσης, πέραν των θεσμικών οργάνων.

Ο ΕΕΠΔ έχει, ωστόσο, την ιδιότητα του νομικού προσώπου. Μπορεί, επομένως, να ζητήσει την ακύρωση ενωσιακής πράξης υπό τις προϋποθέσεις που ορίζουν οι Συνθήκες για τις προσφυγές ακυρώσεως που ασκούνται από νομικά πρόσωπα. Συγκεκριμένα, πρέπει να αποδείξει, μεταξύ άλλων, ότι η επίμαχη πράξη τον αφορά άμεσα και ατομικά. Η προϋπόθεση κατά την οποία η πράξη πρέπει να αφορά άμεσα τον ενδιαφερόμενο πληρούται ιδίως όταν η πράξη αυτή επηρεάζει άμεσα τη νομική κατάσταση του ενδιαφερομένου.

Το Δικαστήριο διαπιστώνει, ωστόσο, ότι οι επίμαχες μεταβατικές διατάξεις τροποποίησαν τους κανόνες σχετικά με την επεξεργασία δεδομένων που έχει στην κατοχή της η Ευρωπόλ. Αντιθέτως, δεν ασκούν καμία επιρροή όσον αφορά τη φύση και το περιεχόμενο των καθηκόντων του ΕΕΠΔ, καθόσον δεν τροποποίησαν τα δικαιώματά του, τις υποχρεώσεις του ή τις αρμοδιότητές του. Επίσης, δεν μετέβαλαν τις εγγυήσεις ανεξαρτησίας του ΕΕΠΔ ούτε ακύρωσαν την απόφαση της 3ης Ιανουαρίου 2022.

Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ακόμη ότι από τη διαδικασία που οδήγησε στη θέσπιση των επίμαχων μεταβατικών διατάξεων δεν προέκυψαν στοιχεία ικανά να θίξουν την ανεξαρτησία του ΕΕΠΔ κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων του.

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Δικαστήριο επικυρώνει την κρίση του Γενικού Δικαστηρίου κατά την οποία οι επίμαχες μεταβατικές διατάξεις δεν επηρεάζουν άμεσα τη νομική κατάσταση του ΕΕΠΔ. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο απορρίπτοντας την προσφυγή ακυρώσεως του ΕΕΠΔ ως απαράδεκτη.

Το πλήρες κείμενο της απόφασης είναι διαθέσιμο στο curia.europa.eu.