Το ΔΕΕ αποφαίνεται επί της συμβατότητας των κανόνων της FIFA περί διαμεσολαβητών ποδοσφαίρου με το δίκαιο της ΕΕ (C-209/23)

Το Δικαστήριο της Ευρωπαικής Ένωσης στην υπόθεση RRC Sports, αποφαίνεται επί της συμβατότητας των κανόνων της FIFA περί διαμεσολαβητών ποδοσφαίρου με το δίκαιο της Ευρωπαικής Ένωσης (C-209/23).

Ιστορικό υπόθεσης

Δύο διαμεσολαβητές ποδοσφαίρου άσκησαν ενώπιον γερμανικού δικαστηρίου αγωγή με αίτημα να παύσει η εφαρμογή διαφόρων κανόνων της Παγκόσμιας Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας (FIFA) που διέπουν την άσκηση της δραστηριότητας του διαμεσολαβητή για ποδοσφαιριστές και προπονητές ποδοσφαίρου.

Οι επίμαχοι κανόνες αφορούν ιδίως:

• την απαγόρευση της παράλληλης εκπροσώπησης των μερών που εμπλέκονται στη μεταγραφή ποδοσφαιριστή ή προπονητή, ήτοι του ποδοσφαιριστή ή του προπονητή, του συλλόγου υποδοχής και του συλλόγου προέλευσης,
• την αμοιβή των διαμεσολαβητών, και συγκεκριμένα το ανώτατο όριο της αμοιβής, το οποίο υπολογίζεται ως ποσοστό επί του ποσού της μεταγραφής ή του ποσού της ετήσιας αμοιβής του ποδοσφαιριστή ή του προπονητή,
• ορισμένες διαδικασίες για την απόκτηση και τη διατήρηση της άδειας της FIFA που απαιτείται για την άσκηση της δραστηριότητας του διαμεσολαβητή,
• τη δυνατότητα αναζήτησης νέων ποδοσφαιριστών ή προπονητών προς εκπροσώπηση και
• τη γνωστοποίηση ορισμένων πληροφοριών στη FIFA, σε άλλους διαμεσολαβητές, στις ομάδες, στους ποδοσφαιριστές και στους προπονητές.

Οι δύο ενάγοντες διαμεσολαβητές ποδοσφαίρου υποστηρίζουν ότι οι ως άνω κανόνες παραβιάζουν το δίκαιο της Ένωσης και συγκεκριμένα την απαγόρευση των συμπράξεων και της κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης, την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, καθώς και τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων (ΓΚΠΔ). Το γερμανικό δικαστήριο υπέβαλε στο ΔΕΕ διάφορα ερωτήματα σχετικά με τα ζητήματα αυτά.

Η κρίση του ΔΕΕ

Κατά το Δικαστήριο, εναπόκειται εν τέλει στο εθνικό δικαστήριο που έχει επιληφθεί της διαφοράς να εκτιμήσει εάν οι επίμαχοι κανόνες της FIFA αντιβαίνουν στην απαγόρευση των συμπράξεων ή αν μπορούν να θεωρηθούν δικαιολογημένοι. Το Δικαστήριο παρέχει συναφώς πλείονες ενδείξεις ενόψει της εκτίμησης αυτής.

Φαίνεται καταρχήν μη συμβατός με την απαγόρευση των συμπράξεων ο κανόνας που απαγορεύει στους διαμεσολαβητές να προσεγγίζουν πελάτη δεσμευόμενο με σύμβαση αποκλειστικής εκπροσώπησης και να συνάπτουν μαζί του σύμβαση εκπροσώπησης σε χρονικό σημείο νωρίτερα από το δίμηνο που προηγείται της λήξης της σύμβασης αποκλειστικής εκπροσώπησης. Πράγματι, η απαγόρευση αυτή δεν ισχύει για τους διαμεσολαβητές που έχουν συνάψει σύμβαση αποκλειστικής εκπροσώπησης, οι οποίοι μπορούν, ως εκ τούτου, να επαναδιαπραγματεύονται τους συμβατικούς όρους ή να συνάπτουν νέα σύμβαση εκτός του ως άνω «παραθύρου» των δύο μηνών, αποκομίζοντας έτσι αθέμιτο πλεονέκτημα.

Όσον αφορά την απαγόρευση της κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η FIFA μπορεί να θεωρηθεί ότι κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά των υπηρεσιών διαμεσολάβησης για τις διεθνείς μεταγραφές ποδοσφαιριστών ή προπονητών, καθώς και στην αγορά εργασίας ποδοσφαιριστών ή προπονητών, λόγω της εξουσίας ρύθμισης, ελέγχου και επιβολής κυρώσεων που διαθέτει στις αγορές αυτές.

Ωστόσο, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να αποφανθεί, βάσει των κριτηρίων που έχει διαμορφώσει το Δικαστήριο, εάν οι επίμαχοι κανόνες της FIFA συνιστούν κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης και εάν, ενδεχομένως, η συμπεριφορά αυτή μπορεί να κριθεί δικαιολογημένη.

Όσον αφορά την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, αποτελούν εμπόδια στην άσκηση της θεμελιώδους αυτής ελευθερίας i) οι κανόνες της FIFA που περιορίζουν την πολλαπλή εκπροσώπηση, ii) οι κανόνες περί αδειοδότησης διαμεσολαβητών, κατά το μέτρο που θέτουν ως προϋπόθεση για τη χορήγηση της άδειας να μην έχουν επιβληθεί σε βάρος των διαμεσολαβητών ορισμένα μέτρα ποινικού ή πειθαρχικού χαρακτήρα και iii) οι κανόνες περί προσεγγίσεως νέων πελατών.

Οι κανόνες που διέπουν τις άδειες των διαμεσολαβητών και ορίζουν ως προϋπόθεση για την απόκτηση και τη διατήρηση της άδειας την υπαγωγή των διαμεσολαβητών στους κανόνες της FIFA και, εξ ορισμού, στο ελβετικό δίκαιο, καθώς και στη δικαιοδοσία της FIFA, των ομοσπονδιών που είναι μέλη της και του Διαιτητικού Αθλητικού Δικαστηρίου, αποτελούν περιορισμό της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών μόνον εφόσον οι εφαρμοστέοι ως προς τους διαμεσολαβητές κανόνες είναι αυτοί καθαυτοί ικανοί να τους αποτρέψουν από την άσκηση της δραστηριότητάς τους σε άλλο κράτος μέλος.

Εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο να κρίνει εάν τα εμπόδια αυτά στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών είναι δυνατόν να δικαιολογηθούν κατ’ επίκληση θεμιτών σκοπών γενικού συμφέροντος, όπως i) η αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων, ii) ο καθορισμός ελάχιστων ηθικών προτύπων καθώς και η προστασία των ποδοσφαιριστών και των προπονητών, ιδίως στην αρχή της σταδιοδρομίας τους, έναντι καταχρηστικών πρακτικών των διαμεσολαβητών iii) η εξασφάλιση αυξημένης προστασίας για τους πελάτες των διαμεσολαβητών και των ίδιων των διαμεσολαβητών, διά της θεσπίσεως ενιαίου νομικού πλαισίου, καθώς και μηχανισμού ελέγχου υπό την εποπτεία ενός και μόνον οργάνου λήψεως αποφάσεων, ή iv) η διασφάλιση της ακεραιότητας του συστήματος των μεταγραφών και, ευρύτερα, των αθλητικών διοργανώσεων.

Όσον αφορά, τέλος, τον ΓΚΠΔ, το Δικαστήριο υπενθυμίζει καταρχάς ότι ο ΓΚΠΔ διέπει μόνον την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα φυσικών προσώπων. Εναπόκειται, εν τέλει, στο εθνικό δικαστήριο να κρίνει, βάσει των διευκρινίσεων που παρέχει το Δικαστήριο, εάν η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα περιλαμβανόμενων στα στοιχεία που οι διαμεσολαβητές οφείλουν να κοινοποιούν στη FIFA είναι αναγκαία για θεμιτούς σκοπούς και εάν υπερισχύουν, ενδεχομένως, τα συμφέροντα ή οι θεμελιώδεις ελευθερίες και τα θεμελιώδη δικαιώματα του ενδιαφερομένου προσώπου.

Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι ο ΓΚΠΔ αντίκειται στην κοινοποίηση και δημοσίευση, από ομοσπονδία όπως η FIFA, των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί σε διαμεσολαβητές ή στους πελάτες τους, καθώς και αναλυτικών στοιχείων σχετικά με το σύνολο των συναλλαγών στις οποίες εμπλέκονται οι διαμεσολαβητές.

Το πλήρες κείμενο της απόφασης είναι διαθέσιμο στο curia.europa.eu.