Διαφήμιση

Ιταλία: Πρόστιμο 805 εκατ. ευρώ στη Meta για παράνομη πρόσβαση στις φωτογραφίες χρηστών του Facebook

Παρακάμπτοντας μέσω ePrivacy την Ιρλανδική εποπτική αρχή, η Garante επέβαλε ένα πρόστιμο που υπερβαίνει σε ύψος σχεδόν κάθε διασυνοριακό πρόστιμο του μηχανισμού μιας στάσης του ΓΚΠΔ

italia-prostimo-805-ekat-euro-ste-meta-gia-paranome-prosbase-stis-photographies-khreston-tou-facebook

Το ανεπανάληπτο πρόστιμο των 805 εκατομμυρίων ευρώ επέβαλε στη Meta Platforms Ireland Limited η ιταλική αρχή προστασίας δεδομένων Garante, διαπιστώνοντας ότι η εφαρμογή Facebook για συσκευές Android αποκτούσε πρόσβαση στις φωτογραφίες, τα βίντεο και τα σχετικά μεταδεδομένα που διατηρούν οι χρήστες στα κινητά τους τηλέφωνα, χωρίς να έχει εξασφαλίσει την απαιτούμενη ειδική συγκατάθεση και χωρίς να τους έχει ενημερώσει επαρκώς για την επίμαχη επεξεργασία.

Η απόφαση, που ανακοινώθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2026, παρουσιάζει ενδιαφέρον που υπερβαίνει το αντικείμενο της συγκεκριμένης παράβασης, καθώς η ιταλική αρχή κατάφερε να ολοκληρώσει την έρευνά της σε διάστημα περίπου 16 μηνών, επιβάλλοντας πρόστιμο μεγαλύτερο από τις περισσότερες μεμονωμένες κυρώσεις που έχει επιβάλει για το σύνολο των χωρών του ΓΚΠΔ η ιρλανδική εποπτική αρχή DPC στη Meta, χωρίς μάλιστα να χρειαστεί να ακολουθήσει τις διαδικασίες συνεργασίας και συνεκτικότητας του ΓΚΠΔ.

Καθοριστικό για την εξέλιξη της υπόθεσης αποδείχθηκε το νομικό πλαίσιο στο οποίο θεμελιώθηκε η παράβαση, καθώς η Garante εφάρμοσε την ιταλική νομοθεσία που ενσωματώνει την Οδηγία ePrivacy, αποκρούοντας την ένσταση της Meta ότι αρμόδια για την εξέταση της υπόθεσης ήταν η ιρλανδική αρχή προστασίας δεδομένων.

Η πρόσβαση στο φωτογραφικό αρχείο των χρηστών

Η υπόθεση αφορά λειτουργία της εφαρμογής Facebook, διαθέσιμη από το 2023, μέσω της οποίας προτείνονται στους χρήστες φωτογραφίες και βίντεο από τη συλλογή της συσκευής τους, προκειμένου να τα αξιοποιήσουν σε δημοσιεύσεις τους στην πλατφόρμα.

Η έρευνα ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2025, κατόπιν αναφοράς του Κέντρου Προστασίας Καταναλωτών του Μπολτσάνο, και περιέλαβε τεχνική εξέταση της εφαρμογής, από την οποία προέκυψε ότι η πρόσβαση στο φωτογραφικό αρχείο ζητείτο μέσω ενιαίας άδειας, η οποία κάλυπτε περισσότερες λειτουργίες με διαφορετικούς σκοπούς, χωρίς να παρέχεται στον χρήστη η δυνατότητα να αποφασίσει ξεχωριστά για την ενεργοποίηση της συγκεκριμένης υπηρεσίας.

Η Garante διαπίστωσε ότι η σχετική άδεια συνοδευόταν από γενικόλογη ενημέρωση για την ενεργοποίηση πρόσθετων λειτουργιών της εφαρμογής, η οποία δεν επέτρεπε στον χρήστη να αντιληφθεί ότι εξουσιοδοτούσε το Facebook να αξιοποιεί το φωτογραφικό αρχείο της συσκευής του για την υποβολή προτάσεων δημοσίευσης. Επιπλέον, η λειτουργία ήταν ενεργοποιημένη από προεπιλογή, ενώ η πλήρης παραχώρηση της άδειας επέτρεπε στην εφαρμογή να αποκτά διαρκή πρόσβαση στο σύνολο των αποθηκευμένων φωτογραφιών και των μεταδεδομένων τους, χωρίς να είναι δυνατόν να διαπιστωθεί ποιες πληροφορίες χρησιμοποιούνταν πράγματι.

Η ιταλική αρχή θεμελίωσε την παράβαση στο άρθρο 122 του εθνικού Κώδικα Προστασίας Δεδομένων, με το οποίο έχει ενσωματωθεί η Οδηγία ePrivacy, υπενθυμίζοντας ότι η προστασία των πληροφοριών που αποθηκεύονται στον τερματικό εξοπλισμό δεν εξαρτάται από την περαιτέρω χρήση ή διαβίβασή τους, αλλά αφορά την ίδια την πρόσβαση σε αυτές.

Κατά συνέπεια, η παραχώρηση μιας γενικής άδειας πρόσβασης στο φωτογραφικό αρχείο δεν μπορούσε να θεωρηθεί επαρκής συγκατάθεση για την ενεργοποίηση της επίμαχης λειτουργίας, καθώς ο χρήστης δεν είχε ενημερωθεί ειδικά για τον συγκεκριμένο σκοπό και δεν είχε προβεί σε διακριτή επιλογή ως προς αυτόν.

Γιατί η υπόθεση δεν εξετάστηκε από την ιρλανδική αρχή

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της απόφασης αφορά την αρμοδιότητα της Garante να ελέγξει την επεξεργασία δεδομένων από μια εταιρεία η οποία έχει την ευρωπαϊκή της εγκατάσταση στην Ιρλανδία και, κατά κανόνα, υπάγεται στην εποπτεία της ιρλανδικής DPC για τις διασυνοριακές επεξεργασίες που διέπονται από τον ΓΚΠΔ.

Η Meta αμφισβήτησε την αρμοδιότητα της ιταλικής αρχής, επικαλούμενη ακριβώς αυτή τη συγκέντρωση της εποπτικής αρμοδιότητας στην Ιρλανδία, ωστόσο η ένστασή της απορρίφθηκε με το σκεπτικό ότι η εξεταζόμενη παράβαση υπαγόταν στην Οδηγία ePrivacy, η οποία δεν προβλέπει τον μηχανισμό μίας στάσης (one-stop-shop) του ΓΚΠΔ.

Η διάκριση έχει ουσιαστικές συνέπειες για την άσκηση των ελεγκτικών αρμοδιοτήτων των εθνικών αρχών, καθώς ο μηχανισμός μίας στάσης προβλέπει ότι η εποπτεία των διασυνοριακών επεξεργασιών συγκεντρώνεται, υπό τις προϋποθέσεις του ΓΚΠΔ, στην επικεφαλής εποπτική αρχή, η οποία συνεργάζεται με τις λοιπές ενδιαφερόμενες αρχές μέσω της διαδικασίας του άρθρου 60, ενώ σε περίπτωση διαφωνίας μπορεί να απαιτηθεί η παρέμβαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων.

Αντιθέτως, η Οδηγία ePrivacy δεν καθιερώνει αντίστοιχο σύστημα κατανομής αρμοδιοτήτων, με αποτέλεσμα η Garante να μπορεί να εξετάσει την παράβαση της εθνικής νομοθεσίας και να εκδώσει αυτοτελώς την απόφασή της, χωρίς να χρειαστεί να παραπέμψει την υπόθεση στην Ιρλανδία ή να εξασφαλίσει τη συμφωνία άλλων ευρωπαϊκών εποπτικών αρχών.

Η πρακτική αυτή δεν είναι πρωτόγνωρη, καθώς αντίστοιχη προσέγγιση ακολουθεί εδώ και χρόνια η γαλλική αρχή προστασίας δεδομένων CNIL, η οποία έχει αξιοποιήσει τις διατάξεις της Οδηγίας ePrivacy για να ελέγξει απευθείας μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, επιβάλλοντας μάλιστα ιδιαίτερα υψηλά πρόστιμα. Χαρακτηριστικές είναι οι κυρώσεις ύψους 100 εκατ. ευρώ το 2020 και 150 εκατ. ευρώ το 2021 σε βάρος της Google, καθώς και το πρόστιμο των 60 εκατ. ευρώ που επιβλήθηκε το 2021 στη Facebook Ireland, για παραβάσεις σχετικές με τη χρήση cookies. Ακόμη υψηλότερο ήταν το πρόστιμο των 325 εκατ. ευρώ που επιβλήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 στις Google LLC και Google Ireland Limited, μεταξύ άλλων για την εγκατάσταση διαφημιστικών cookies χωρίς έγκυρη συγκατάθεση, ενώ την ίδια ημέρα η CNIL επέβαλε πρόστιμο 150 εκατ. ευρώ στην ιρλανδική εταιρεία του ομίλου Shein για αντίστοιχες παραβάσεις.

Η CNIL έχει εξηγήσει επανειλημμένα ότι η αρμοδιότητά της στις περιπτώσεις αυτές θεμελιώνεται στην εθνική νομοθεσία που ενσωματώνει την Οδηγία ePrivacy, με αποτέλεσμα να μην εφαρμόζεται ο μηχανισμός μίας στάσης του ΓΚΠΔ. Η ιταλική απόφαση εντάσσεται στην ίδια πρακτική, η οποία επιτρέπει στις εθνικές αρχές να ασκούν απευθείας τις αρμοδιότητές τους για παραβάσεις της νομοθεσίας ePrivacy, ακόμη και όταν πρόκειται για εταιρείες των οποίων η εποπτεία ως προς την εφαρμογή του ΓΚΠΔ ανήκει κατά κανόνα στην ιρλανδική αρχή.

Πρόστιμο 805 εκατ. ευρώ και έρευνα 16 μηνών: Η σύγκριση με την Ιρλανδία

Το ύψος του προστίμου είναι αξιοσημείωτο ακόμη και με τα δεδομένα των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί τα τελευταία χρόνια στις μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες, καθώς τα 805 εκατομμύρια ευρώ υπερβαίνουν κατά πολύ αρκετά από τα πρόστιμα που έχει επιβάλει, εν ονόματι των πολιτών ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ιρλανδική DPC στη Meta, όπως τα 265 εκατ. ευρώ του Νοεμβρίου 2022 για τη συλλογή δεδομένων χρηστών μέσω τεχνικών scraping, τα 91 εκατ. ευρώ του Σεπτεμβρίου 2024 για την αποθήκευση κωδικών πρόσβασης χωρίς κρυπτογραφική προστασία και τα 251 εκατ. ευρώ του Δεκεμβρίου 2024 για παραβάσεις σχετικές με την ασφάλεια δεδομένων και την προστασία τους ήδη από τον σχεδιασμό.

Το ιταλικό πρόστιμο υπολείπεται πάντως της κύρωσης ύψους 1,2 δισ. ευρώ που επέβαλε η DPC τον Μάιο του 2023 για τις διαβιβάσεις προσωπικών δεδομένων χρηστών του Facebook στις ΗΠΑ, με τη σημαντική επισήμανση ότι η επιβολή του συγκεκριμένου προστίμου επιβλήθηκε με τη Δεσμευτική Απόφαση 1/2023 ΕΣΠΔ, μετά από αντιρρήσεις τεσσάρων εποπτικών αρχών στην αρχική απόφαση της DPC να μην επιβάλει κανένα πρόστιμο.

Εκείνο που διαφοροποιεί ακόμη περισσότερο την ιταλική απόφαση είναι η διάρκεια της έρευνας, καθώς από την αναφορά που υποβλήθηκε τον Ιούλιο του 2025 έως την ανακοίνωση του προστίμου τον Νοέμβριο του 2026 μεσολάβησαν μόλις 16 μήνες, χρόνος αισθητά μικρότερος από αυτόν που απαιτήθηκε για την ολοκλήρωση αρκετών ερευνών της ιρλανδικής αρχής σε βάρος της ίδιας εταιρείας.

Χαρακτηριστικά, η έρευνα της DPC για την αποθήκευση κωδικών πρόσβασης χρηστών χωρίς κρυπτογραφική προστασία ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2019 και ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024, έπειτα από περίπου πεντέμισι χρόνια, ενώ ακόμη μεγαλύτερο ήταν το χρονικό διάστημα που απαιτήθηκε για την εξέταση περιστατικού παραβίασης δεδομένων το οποίο γνωστοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2018 και οδήγησε στην επιβολή προστίμου τον Δεκέμβριο του 2024, περισσότερα από έξι χρόνια αργότερα.

Οι εντολές συμμόρφωσης και η επιμέτρηση του προστίμου

Πέραν της χρηματικής κύρωσης, η Garante διέταξε τη Meta να τροποποιήσει την επίμαχη λειτουργία εντός 60 ημερών, εξασφαλίζοντας ότι η συγκατάθεση των χρηστών θα ζητείται χωριστά και ειδικά, με σαφή ενημέρωση για τον σκοπό της πρόσβασης στο φωτογραφικό αρχείο και τον τρόπο απενεργοποίησής της, ενώ η λειτουργία θα πρέπει να παραμένει απενεργοποιημένη από προεπιλογή ακόμη και για όσους είχαν ήδη παραχωρήσει την αντίστοιχη γενική άδεια. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, η λειτουργία δεν θα μπορεί να ενεργοποιείται για χρήστες που δεν έχουν παράσχει έγκυρη συγκατάθεση, ενώ η εταιρεία υποχρεώθηκε να ενημερώσει την Αρχή για τις πρωτοβουλίες που ανέλαβε εντός 30 ημερών και για τα μέτρα που υιοθέτησε εντός 90 ημερών.

Για την επιμέτρηση του προστίμου, το οποίο αντιστοιχεί περίπου στο 0,47% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών του ομίλου, η ιταλική αρχή συνεκτίμησε τον αριθμό των επηρεαζόμενων χρηστών, που εκτιμάται σε περίπου 20 εκατομμύρια στην Ιταλία, τη διάρκεια της παράβασης, η οποία εξακολουθούσε να υφίσταται για ορισμένες κατηγορίες χρηστών, προηγούμενη απόφαση του 2019 και την περιορισμένη συνεργασία της εταιρείας κατά την έρευνα. Ως ελαφρυντικό στοιχείο αναγνωρίστηκαν οι μεταγενέστερες τροποποιήσεις της εφαρμογής, οι οποίες ωστόσο κρίθηκαν καθυστερημένες και περιορισμένης αποτελεσματικότητας, καθώς αφορούσαν μόνο όσους χρήστες προχωρούσαν στην ενημέρωσή της.

Τέλος, η Garante διευκρίνισε ότι η έρευνα δεν επεκτάθηκε στο ενδεχόμενο αξιοποίησης των φωτογραφιών για την εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, χρήση την οποία η Meta αρνείται, επιφυλάχθηκε όμως να εξετάσει χωριστά τη νέα λειτουργία που παρουσιάστηκε το 2026 και επιτρέπει την επεξεργασία περιεχομένου της συλλογής φωτογραφιών στο υπολογιστικό νέφος.

Πηγή: Garante per la protezione dei dati personali