Αυθαίρετες κατασκευές σε εκμισθωμένα ακίνητα: Πότε ευθύνεται εις ολόκληρον ο μισθωτής ως κάτοχος; (ΔΠΘ 1146/2026)

Απορρίφθηκε από το Διοικητικό Πρωτοδικείο ανακοπή κατά πράξης ταμειακής βεβαίωσης και ατομικής ειδοποίησης χρεών της φορολογικής αρχής, με τις οποίες είχαν καταλογιστεί σε βάρος μισθωτή πρόστιμα ανέγερσης και διατήρησης αυθαιρέτων κατασκευών (ΔΠΘ 1146/2026).

Το δικαστήριο έκρινε ότι ο ανακόπτων, υπό την ιδιότητά του ως μισθωτής και κάτοχος του ακινήτου, υπέχει αυτοτελή υποχρέωση εις ολόκληρον για την καταβολή των ποσών αυτών, εφόσον δεν αποδείχθηκε ότι οι αυθαίρετες κατασκευές προϋπήρχαν της μίσθωσης.

Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, σε περίπτωση εν γένει ανέγερσης αυθαίρετων κατασκευών ή αυθαίρετης πραγματοποίησης εργασιών δόμησης, ο κύκλος των προσώπων στα οποία δύνανται να επιβληθούν τα πρόστιμα και ο βαθμός ευθύνης αυτών καθορίζονται από τις διατάξεις του άρθρου 17 του ν. 1337/1983, προβλέπεται δε, στην παράγραφο 4 του εν λόγω άρθρου, ότι βαρυνόμενος με τα προβλεπόμενα στη σχετική νομοθεσία πρόστιμα ανέγερσης και διατήρησης των κατασκευών είναι, κατ’ αρχήν, ο κύριος ή ο συγκύριος του αυθαιρέτου, αλλά και κάθε άλλο πρόσωπο, το οποίο συνδέεται με το ακίνητο με ορισμένη νομική σχέση, επομένως και ο μισθωτής (υπό την ιδιότητά του ως κατόχου), υπό την προϋπόθεση ότι προέβη σε αυθαίρετη κατασκευή ή δόμηση, ή και οι δύο.

Η υπό κρίση υπόθεση αφορούσε αυθαίρετες κατασκευές (κλειστούς χώρους, μεταλλικά στέγαστρα και περίφραξη) που εντοπίστηκαν κατά τη διάρκεια πολεοδομικού ελέγχου σε ακίνητο στη Θεσσαλονίκη, όπου ο ανακόπτων διατηρούσε επιχείρηση εμπορίας καυσόξυλων. Μετά την οριστικοποίηση της σχετικής έκθεσης αυτοψίας, λόγω μη άσκησης ενδικοφανούς προσφυγής, οι αρμόδιες υπηρεσίες συνέταξαν χρηματικό κατάλογο και βεβαίωσαν ταμειακά τα αναλογούντα πρόστιμα ανέγερσης και διατήρησης, ύψους άνω των 110.000 ευρώ, σε βάρος του μισθωτή, με συνυπόχρεο τον ιδιοκτήτη του ακινήτου.

Ο ανακόπτων προσέβαλε τη βεβαίωση, προβάλλοντας ως βασικό ισχυρισμό ότι η ιδιότητά του περιοριζόταν σε αυτήν του απλού μισθούμενου κατόχου ενός υπαίθριου χώρου (οικοπέδου) και ότι η ευθύνη για την ανέγερση των κτισμάτων βάρυνε αποκλειστικά τον κύριο του ακινήτου. Προς επίρρωση του ισχυρισμού του, επικαλέστηκε το ηλεκτρονικό μισθωτήριο συμβόλαιο, καθώς και ένα μεταγενέστερο ιδιωτικό συμφωνητικό λύσης της μίσθωσης, στο οποίο ο εκμισθωτής αναγνώριζε δική του υπαιτιότητα για την ύπαρξη των αυθαιρέτων.

Το δικαστήριο, ωστόσο, απέρριψε τον συγκεκριμένο ισχυρισμό ως αναπόδεικτο, εστιάζοντας στο γεγονός ότι δεν προέκυπτε ταύτιση ανάμεσα στον «υπαίθριο χώρο» που περιγραφόταν στο μισθωτήριο και στην πραγματική, διαμορφωμένη κατάσταση των κατασκευών όπως αυτές αποτυπώθηκαν κατά τον χρόνο της αυτοψίας. Καθώς δεν προσκομίστηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι στεγασμένοι χώροι και τα στέγαστρα προϋπήρχαν της έναρξης της μίσθωσης, το δικαστήριο έκρινε ότι ο μισθωτής δεν υπέχει απλή πρόσθετη ευθύνη, αλλά κύρια υποχρέωση για το σύνολο του προστίμου. Το δε μεταγενέστερο συμφωνητικό λύσης κρίθηκε ανεπαρκές για να ανατρέψει τον καταλογισμό της διοίκησης.

Παράλληλα, απορρίφθηκαν οι ισχυρισμοί του ανακόπτοντος περί αοριστίας της ατομικής ειδοποίησης. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η έκθεση αυτοψίας έφερε την ιδιόχειρη υπογραφή του ανακόπτοντος, κρίνοντας ότι η γενική αναγραφή της αιτίας ως «πρόστιμο» στην ατομική ειδοποίηση δεν συνιστά παντελή έλλειψη στοιχείων, ιδίως από τη στιγμή που ο μισθωτής τελούσε σε πλήρη γνώση της ταυτότητας της οφειλής και της εικόνας των χρεών του, χωρίς να υποστεί καμία δικονομική βλάβη.

Τέλος, ο ισχυρισμός που προβλήθηκε για πρώτη φορά με το υπόμνημα περί επιγενούς κατεδάφισης των αυθαιρέτων από τον ιδιοκτήτη απορρίφθηκε ως απαράδεκτος, καθώς με το υπόμνημα επιτρέπεται νομικά μόνο η ανάπτυξη ήδη προβαλλόμενων λόγων και όχι η εισαγωγή νέων.

Δείτε αναλυτικά την απόφαση στο adjustice.gr.