Υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας: Σύμφωνη με το δίκαιο της ΕΕ η επιβολή υποχρέωσης επαλήθευσης ηλικίας σε πορνογραφικές ιστοσελίδες (ΔΕΕ C-188/24 και C 190/24)

Δημοσιεύθηκε η απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις WebGroup Czech Republic και NKL Associates (C-188/24) και Coyote System (C 190/24), σχετικά με την ευθύνη των παρόχων υπηρεσιών κοινωνίας της πληροφορίας για το περιεχόμενο και τις πληροφορίες που ελέγχουν.

Απαντώντας σε ερωτήματα που υπέβαλε το γαλλικό Συμβούλιο της Επικρατείας, το Δικαστήριο, αφενός, διευκρινίζει υπό ποιες προϋποθέσεις μπορούν τα κράτη μέλη να επιβάλλουν υποχρέωση επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών ιστοτόπων πορνογραφικού περιεχομένου και να απαγορεύουν την αναμετάδοση πληροφοριών σχετικών με ορισμένους οδικούς ελέγχους στο έδαφός τους. Επιβεβαιώνει ότι, στο πλαίσιο της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο, τέτοιες υποχρεώσεις και απαγορεύσεις εμπίπτουν, κατ’ αρχήν, στην αποκλειστική αρμοδιότητα του κράτους μέλους στο οποίο είναι εγκατεστημένοι οι φορείς παροχής των οικείων υπηρεσιών. Ωστόσο, τα λοιπά κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν παρόμοιες υποχρεώσεις και απαγορεύσεις σε παρόχους που δεν είναι εγκατεστημένοι στο έδαφός τους, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στην εν λόγω οδηγία, ιδίως όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο για λόγους διαφύλαξης της δημόσιας τάξης και ασφάλειας.

Το Δικαστήριο, αφετέρου, επισημαίνει ότι ο φορέας εκμετάλλευσης υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας δεν μπορεί να απαλλαγεί από την ευθύνη του για τις αποθηκευμένες και αναμεταδιδόμενες πληροφορίες τις οποίες ελέγχει. Τούτο συμβαίνει όταν καθορίζει, μέσω αλγορίθμου, υπό ποιες προϋποθέσεις, με ποιον τρόπο και με ποια σειρά προτεραιότητας αναμεταδίδονται ή δεν αναμεταδίδονται οι πληροφορίες αυτές.

Ιστορικό

Στη Γαλλία, οι εκδότες ιστοτόπων πορνογραφικού περιεχομένου υποχρεούνται να εφαρμόζουν τεχνικά μέσα επαλήθευσης της ηλικίας προκειμένου να αποτρέπουν την πρόσβαση ανηλίκων σε αυτούς τους ιστότοπους. Επιπλέον, στους παρόχους υπηρεσιών υποβοήθησης του οδηγού με εντοπισμό γεωγραφικής θέσης μπορεί να απαγορευθεί η αναμετάδοση των πληροφοριών που μεταδίδουν οι χρήστες των υπηρεσιών τους σχετικά με ορισμένους οδικούς ελέγχους στο γαλλικό έδαφος.

Το γαλλικό Συμβούλιο της Επικρατείας έχει επιληφθεί προσφυγών ακυρώσεως κατά δύο διαταγμάτων που θέτουν σε εφαρμογή τα μέτρα αυτά. Στην υπόθεση C-188/24, οι τσεχικές εταιρίες WebGroup Czech Republic και NKL Associates θέτουν υπό αμφισβήτηση τη νομιμότητα των υποχρεώσεων που επιβάλλονται στους εκδότες ιστοτόπων πορνογραφικού περιεχομένου. Στην υπόθεση C-190/24, η γαλλική εταιρεία Coyote System αμφισβητεί τη νομιμότητα της απαγόρευσης της επισήμανσης ορισμένων οδικών ελέγχων.

Οι εν λόγω εταιρίες υποστηρίζουν, μεταξύ άλλων, ότι τα προσβαλλόμενα μέτρα παραβιάζουν την αρχή της «χώρας προέλευσης», η οποία κατοχυρώνεται από την οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο και αποσκοπεί στη διασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με την αρχή αυτή, η οποία θέτει σε εφαρμογή στον εν λόγω τομέα την αμοιβαία αναγνώριση μεταξύ των κρατών μελών, οι υπηρεσίες που εμπίπτουν στον «συντονισμένο τομέα» υπόκεινται αποκλειστικά στο δίκαιο του κράτους μέλους εγκατάστασης.

Η κρίση του ΔΕΕ

Επιληφθέν κατόπιν προδικαστικής παραπομπής εκ μέρους του γαλλικού Συμβουλίου της Επικρατείας, το Δικαστήριο επισημαίνει καταρχάς ότι τα επίμαχα μέτρα εμπίπτουν στον συντονισμένο τομέα. Πράγματι, ο τομέας αυτός δεν περιορίζεται στις απαιτήσεις που διέπονται από τις διατάξεις εναρμόνισης της οδηγίας, αλλά περιλαμβάνει κατ’ αρχήν κάθε απαίτηση σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριότητας υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας.

Στη συνέχεια, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η εκ μέρους της Γαλλίας εφαρμογή των επίμαχων μέτρων σε παρόχους εγκατεστημένους σε άλλα κράτη μέλη συνιστά περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας των εν λόγω υπηρεσιών. Ωστόσο, η οδηγία επιτρέπει στα κράτη μέλη, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, την επιβολή παρόμοιων μέτρων και σε παρόχους οι οποίοι δεν είναι εγκατεστημένοι στο έδαφός τους. Στην προκειμένη περίπτωση, τα επίμαχα μέτρα επιδιώκουν σκοπούς που αναγνωρίζονται από την οδηγία, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται ιδίως η δημόσια τάξη, η οποία περιλαμβάνει την προστασία των ανηλίκων, και η δημόσια ασφάλεια, με την οποία συνδέεται η απαγόρευση αναμετάδοσης πληροφοριών σχετικών με ορισμένους οδικούς ελέγχους. Εκτός αυτού, τα εν λόγω μέτρα είναι ανάλογα προς τους ως άνω σκοπούς. Επιπλέον, τα μέτρα αυτά φαίνεται να αφορούν συγκεκριμένες υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας που πράγματι θίγουν τους ως άνω σκοπούς και να υλοποιούνται μέσω ατομικών αποφάσεων όχλησης για συμμόρφωση ή απαγόρευσης εκδιδόμενων βάσει της εθνικής νομοθεσίας.

Πριν από τη λήψη τέτοιων μέτρων, ωστόσο, είναι απαραίτητο, εκτός από περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, αφενός, να ζητηθεί από το κράτος μέλος εγκατάστασης του οικείου παρόχου να λάβει το ίδιο τα κατάλληλα μέτρα και, αφετέρου, να κοινοποιηθεί η πρόθεση λήψης των μέτρων αυτών στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στο εν λόγω κράτος μέλος.

Με την επιφύλαξη της τήρησης όλων των ανωτέρω προϋποθέσεων, ένα κράτος μέλος μπορεί, συνεπώς, να υποχρεώσει τους φορείς παροχής υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας που είναι εγκατεστημένοι σε άλλα κράτη μέλη να θεσπίσουν σύστημα επαλήθευσης της ηλικίας για την αποτροπή της πρόσβασης ανηλίκων στους πορνογραφικούς ιστότοπούς τους ή να απαγορεύσει στους εν λόγω παρόχους να αναμεταδίδουν, στο πλαίσιο των υπηρεσιών υποβοήθησης του οδηγού με εντοπισμό γεωγραφικής θέσης, πληροφορίες σχετικές με ορισμένους οδικούς ελέγχους. Εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει αν τα επίμαχα μέτρα πληρούν τις προϋποθέσεις αυτές.

Τέλος, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί του ζητήματος αν ένας φορέας παροχής των εν λόγω υπηρεσιών υποβοήθησης του οδηγού μπορεί να απαλλαγεί από την ευθύνη του με την αιτιολογία ότι οι πληροφορίες που αποθηκεύει και αναμεταδίδει παρέχονται από τους χρήστες των υπηρεσιών του. Συναφώς, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι, για να μπορεί να χαρακτηριστεί ως πάροχος υπηρεσιών «φιλοξενίας», ο οποίος μπορεί, κατ’ αρχήν, να τύχει απαλλαγής από την ευθύνη για τις πληροφορίες που αποθηκεύονται μετά από αίτηση χρήστη, ο εν λόγω πάροχος δεν πρέπει ούτε να γνωρίζει ούτε να ελέγχει τις πληροφορίες αυτές. Πάντως, ένας πάροχος ο οποίος καθορίζει, μέσω αλγορίθμου, υπό ποιες προϋποθέσεις, με ποιον τρόπο και με ποια σειρά προτεραιότητας αναμεταδίδονται ή δεν αναμεταδίδονται οι εν λόγω πληροφορίες, ασκεί έλεγχο επί αυτών, με αποτέλεσμα να μην απαλλάσσεται από την ευθύνη. Ωστόσο, ακόμη και στην περίπτωση μιας τέτοιας απαλλαγής, μπορεί να απαγορευθεί στον εν λόγω πάροχο η αναμετάδοση πληροφοριών σχετικών με ορισμένους οδικούς ελέγχους για λόγους διαφύλαξης της δημόσιας τάξης και ασφάλειας.

Το πλήρες κείμενο της απόφασης είναι διαθέσιμο στο curia.europa.eu.