Διαφήμιση

Η αμοιβή των εκδοτών Τύπου, των δημιουργών και των ερμηνευτών για τη χρήση του περιεχομένου τους στο διαδίκτυο (Γεν. Εισαγγελέας ΔΕΕ Case C-663/24)

Προτάσεις του Γεν. Εισαγγελέα Szpunar: Κατ' αρχήν συμβατοί με το δίκαιο της ΕΕ οι μηχανισμοί αμοιβής υπέρ των εκδοτών Τύπου, αλλά προβληματικές ορισμένες ρυθμίσεις για δημιουργούς και ερμηνευτές, ιδίως ως προς την ελευθερία παροχής υπηρεσιών

e-amoibe-ton-ekdoton-tupou-ton-demiourgon-kai-ton-ermeneuton-gia-te-khrese-tou-periekhomenou-tous-sto-diadiktuo-dee-case-c-66324

Σε προτάσεις που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την εφαρμογή της οδηγίας για την πνευματική ιδιοκτησία στην ψηφιακή ενιαία αγορά, ο Γενικός Εισαγγελέας του ΔΕΕ Maciej Szpunar εξετάζει, κατόπιν προδικαστικού ερωτήματος του βελγικού Συνταγματικού Δικαστηρίου, αν ο βελγικός νόμος της 19ης Ιουνίου 2022 συνάδει με το ενωσιακό δίκαιο, σε υπόθεση στην οποία εμπλέκονται, μεταξύ άλλων, θυγατρικές των Google, Meta και Spotify καθώς και μεγάλες δισκογραφικές εταιρείες (ΔΕΕ Case C-663/24).

Ιστορικό υπόθεσης

Με τον νόμο της 19ης Ιουνίου 2022, το Βέλγιο ενσωμάτωσε την οδηγία για την πνευματική ιδιοκτησία και τα συγγενικά δικαιώματα στην ψηφιακή ενιαία αγορά. Ο νόμος αυτός προβλέπει, μεταξύ άλλων, μηχανισμό διαπραγμάτευσης μεταξύ των εκδοτών Τύπου και των παρόχων υπηρεσιών της κοινωνίας των πληροφοριών (ΠΥΚΠ) σχετικά με τη διαδικτυακή χρήση των εκδόσεών τους. Παρέχει επίσης στους δημιουργούς και στους ερμηνευτές που έχουν εκχωρήσει τα αποκλειστικά δικαιώματά τους ένα αναπαλλοτρίωτο (δηλαδή μη δυνάμενο να παραιτηθεί) και μη μεταβιβάσιμο δικαίωμα αμοιβής για ορισμένες χρήσεις των έργων και των ερμηνειών τους από παρόχους υπηρεσιών διαδικτυακής διαμοιρασμού περιεχομένου (ΠΥΔΠ) ή παρόχους υπηρεσιών ροής (ΠΥΡ). Το δικαίωμα αυτό ασκείται απευθείας έναντι των παρόχων αυτών, μέσω οργανισμών συλλογικής διαχείρισης, ανεξαρτήτως της εκχώρησης των αποκλειστικών δικαιωμάτων στους παραγωγούς.

Ο νόμος αυτός αμφισβητείται, μεταξύ άλλων, από ορισμένες θυγατρικές των Google, Spotify, Meta, Streamz, Sony Music Entertainment, Universal Music και Warner Music. Κατόπιν ασκήσεως προσφυγής ακυρώσεως, με σκοπό να κριθεί η συμβατότητα των διατάξεων αυτών με το δίκαιο της ΕΕ, το βελγικό Συνταγματικό Δικαστήριο υπέβαλε προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την ερμηνεία του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της εφαρμοστέας νομοθεσίας της ΕΕ.

Οι προτάσεις του Γεν. Εισαγγελέα

Στις προτάσεις του, ο Γενικός Εισαγγελέας Maciej Szpunar εκτιμά ότι το δίκαιο της ΕΕ, κατ' αρχήν, δεν αντιτίθεται σε μηχανισμούς αμοιβής όπως αυτοί που θεσπίζει ο βελγικός νόμος υπέρ των εκδοτών Τύπου. Όσον αφορά, ωστόσο, τους δημιουργούς και τους ερμηνευτές, θεωρεί ότι ορισμένοι αναλυτικοί κανόνες αντίκεινται στο δίκαιο της ΕΕ, ιδίως ως προς την ελευθερία παροχής υπηρεσιών.

Όσον αφορά τα δικαιώματα των εκδοτών Τύπου, ο Γενικός Εισαγγελέας εκτιμά ότι τα συγγενικά δικαιώματα που προβλέπει η οδηγία δεν εφαρμόζονται όταν οι ίδιοι οι εκδότες καθιστούν τις εκδόσεις τους διαθέσιμες σε διαδικτυακή υπηρεσία. Αντιθέτως, όταν ένας ΠΥΚΠ επαναχρησιμοποιεί έκδοση που έχει ήδη τεθεί στη διάθεση του κοινού στο διαδίκτυο από τον εκδότη, η χρήση αυτή αποτελεί αυτοτελή πράξη που εμπίπτει στο αποκλειστικό δικαίωμα του εκδότη.

Ο Γενικός Εισαγγελέας εκτιμά περαιτέρω ότι ένα κράτος μέλος μπορεί να προβλέψει διαδικασία διαπραγμάτευσης υπό την εποπτεία διοικητικής αρχής και να υποχρεώσει τους ΠΥΚΠ να παρέχουν στους εκδότες τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για τον καθορισμό της τυχόν αμοιβής. Οι πληροφορίες αυτές πρέπει, ωστόσο, να περιορίζονται στα απολύτως αναγκαία, και οι εκδότες υποχρεούνται να τις τηρούν εμπιστευτικές. Εξάλλου, ο εκδότης πρέπει να διατηρεί τη δυνατότητα να αρνηθεί τη χρήση της έκδοσής του ή να την επιτρέψει δωρεάν. Τα μέρη πρέπει επίσης να παραμένουν ελεύθερα να μη συνάψουν σύμβαση. Συναφώς, ο Γενικός Εισαγγελέας παραπέμπει στην απόφαση της 12ης Μαΐου 2026, Meta Platforms Ireland (Δίκαιη αποζημίωση).

Όσον αφορά το δικαίωμα αμοιβής των δημιουργών και των καλλιτεχνών, ο βελγικός νόμος θεσπίζει ένα υπολειμματικό δικαίωμα. Το δικαίωμα αυτό επιτρέπει στους δημιουργούς και στους καλλιτέχνες να διατηρούν δικαίωμα απευθείας αμοιβής από τους ΠΥΔΠ και τους ΠΥΡ, όταν έχουν εκχωρήσει τα αποκλειστικά δικαιώματά τους σε παραγωγό. Το δικαίωμα αυτό, που είναι μη μεταβιβάσιμο και αναπαλλοτρίωτο, ασκείται μέσω οργανισμών συλλογικής διαχείρισης.

Κατά τον Γενικό Εισαγγελέα, το δίκαιο της ΕΕ, κατ' αρχήν, δεν αντιτίθεται σε έναν τέτοιο μηχανισμό, ο οποίος διαχωρίζει το δικαίωμα χορήγησης άδειας για την εκμετάλλευση ενός έργου ή μιας ερμηνείας από το δικαίωμα είσπραξης αμοιβής. Οι δικαιούχοι πρέπει, πάντως, να διατηρούν τη δυνατότητα να επιτρέπουν την εκμετάλλευση αυτή δωρεάν. Όσον αφορά τους ΠΥΔΠ, το υπολειμματικό δικαίωμα μπορεί να αφορά μόνο προστατευόμενο υλικό για το οποίο έχουν λάβει άδεια από τους δικαιούχους. Ελλείψει άδειας, ο πάροχος οφείλει να εμποδίσει την πρόσβαση στο επίμαχο περιεχόμενο και δεν μπορεί να υποχρεωθεί να καταβάλει αμοιβή για εκμετάλλευση την οποία οφείλει συγκεκριμένα να αποτρέψει. Επιπλέον, ο μηχανισμός πρέπει να περιλαμβάνει διάταξη που να αποτρέπει τη διπλή πληρωμή για την ίδια εκμετάλλευση, ιδίως όταν ο παραγωγός έχει ήδη λάβει αμοιβή δυνάμει της άδειας που χορήγησε στον πάροχο. Η συνολική αμοιβή πρέπει να παραμένει εύλογη και αναλογική.

Όσον αφορά την ελευθερία παροχής υπηρεσιών, ο Γενικός Εισαγγελέας σημειώνει ότι τα υπολειμματικά δικαιώματα μπορεί να καθιστούν λιγότερο ελκυστικές τις πολυεδαφικές άδειες, οι οποίες επιτρέπουν σε έναν πάροχο να λαμβάνει από έναν μόνο οργανισμό συλλογικής διαχείρισης τις άδειες που απαιτούνται για την εκμετάλλευση έργων σε περισσότερα κράτη μέλη. Ο μηχανισμός ενέχει έτσι τον κίνδυνο να προωθήσει τον κατακερματισμό της εσωτερικής αγοράς. Ο Γενικός Εισαγγελέας εκτιμά, συνεπώς, ότι η ελευθερία παροχής υπηρεσιών αντιτίθεται στον μηχανισμό αυτόν στο μέτρο που η εφαρμογή του εμποδίζει τη χορήγηση τέτοιων αδειών που καλύπτουν διαδικτυακές χρήσεις στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος.

Το πλήρες κείμενο των προτάσεων είναι διαθέσιμο στο curia.europa.eu.