Προϋποθέσεις επανάληψης της ποινικής διαδικασίας: Η έννοια των «νέων γεγονότων ή αποδείξεων» (ΑΠ 264/2026)

Απορρίφθηκε από τον Άρειο Πάγο (σε Συμβούλιο) αίτηση επανάληψης της ποινικής διαδικασίας που περατώθηκε με αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση, προς το συμφέρον του καταδικασθέντος, ερμηνεύοντας την έννοια των «νέων γεγονότων ή αποδείξεων» του άρθρου 525 παρ. 1 περ. 2 ΚΠΔ (ΑΠ 264/2026).

Σύμφωνα με το σκεπτικό του ανωτάτου δικαστηρίου, κατά το άρθρο 525 παρ. 1 περ. 2 του προϊσχύσαντος ΚΠοινΔ, το οποίο εφαρμόζεται στην υπό κρίση υπόθεση, η ποινική διαδικασία που περατώθηκε με αμετάκλητη απόφαση επαναλαμβάνεται προς το συμφέρον του καταδικασμένου για πλημμέλημα ή κακούργημα, εφόσον, ύστερα από την οριστική καταδίκη, αποκαλύφθηκαν νέα, άγνωστα στους δικαστές που τον καταδίκασαν, γεγονότα ή αποδείξεις, τα οποία μόνα τους ή σε συνδυασμό με εκείνα που είχαν προσκομιστεί προηγουμένως καθιστούν φανερό ότι ο καταδικασθείς είναι αθώος ή ότι καταδικάστηκε άδικα για έγκλημα βαρύτερο από εκείνο που πραγματικά τέλεσε. Οι περιπτώσεις επανάληψης που προβλέπει το άρθρο αυτό είναι περιοριστικά αναφερόμενες.

Το δικαστήριο διευκρινίζει, καταρχάς, ότι οι έννοιες «νέα γεγονότα» και «νέες αποδείξεις» είναι ταυτόσημες και αφορούν εκείνα που δεν υποβλήθηκαν στο δικαστήριο και ήταν, έτσι, άγνωστα στους δικαστές που εξέδωσαν την καταδικαστική απόφαση, ανεξαρτήτως του αν υπήρχαν ήδη πριν από την καταδίκη ή προέκυψαν μεταγενέστερα. Ως τέτοιες αποδείξεις μπορούν να θεωρηθούν οποιεσδήποτε, όπως καταθέσεις νέων ή ήδη εξετασθέντων μαρτύρων, συμπληρωματικές, τροποποιητικές ή διευκρινιστικές των ήδη τεθεισών υπόψη του δικαστηρίου, νέα έγγραφα ή άλλα στοιχεία που διαφωτίζουν αμφίβολα σημεία της υπόθεσης.

Προϋπόθεση, ωστόσο, είναι οι αποδείξεις αυτές, εκτιμώμενες είτε μόνες τους είτε σε συνδυασμό με όσες είχαν προσκομισθεί στο δικαστήριο, να καθιστούν φανερό, και όχι απλώς πιθανό, ότι ο καταδικασμένος είναι αθώος ή ότι καταδικάστηκε για βαρύτερο έγκλημα από εκείνο που πραγματικά διέπραξε. Τα νέα γεγονότα ή αποδείξεις πρέπει να αφορούν τα πραγματικά στοιχεία της υπόθεσης, τα οποία συγκροτούν το συλλογισμό του δικαστηρίου, με τον οποίο δέχθηκε ότι συντρέχουν οι αντικειμενικοί ή υποκειμενικοί όροι τέλεσης ορισμένου εγκλήματος.

Αντιθέτως, δεν μπορούν να αποτελέσουν λόγο επανάληψης γεγονότα που δεν ήταν άγνωστα στους δικαστές, αλλά ερευνήθηκαν αμέσως ή εμμέσως και απορρίφθηκαν από αυτούς, έστω και μετά από εσφαλμένη εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων που τέθηκαν υπόψη τους. Ομοίως, δεν επιτρέπεται να στηριχθεί η επανάληψη σε ισχυρισμούς με τους οποίους επιδιώκεται ο από ουσιαστικής και νομικής πλευράς επανέλεγχος της προσβαλλόμενης απόφασης, με βάση το αποδεικτικό υλικό που έλαβαν υπόψη οι δικαστές που την εξέδωσαν, δεδομένου ότι η αίτηση επανάληψης, ως στρεφόμενη κατά αμετάκλητης απόφασης, δεν αποτελεί ένδικο μέσο, αλλά έκτακτη διαδικασία. Την σχετική κρίση σχηματίζει το αρμόδιο συμβούλιο από την έρευνα των πρακτικών της προηγηθείσας δίκης και των εγγράφων της δικογραφίας. Περαιτέρω, η αίτηση πρέπει να περιέχει, με ποινή απαραδέκτου, με σαφήνεια τους λόγους για τους οποίους ζητείται η επανάληψη, καθώς και τα στοιχεία που τους βεβαιώνουν.

Εν προκειμένω, το Συμβούλιο διαπίστωσε ότι οι προσαχθείσες από τον αιτούντα δηλώσεις τρίτων προσώπων δεν συνιστούν αξιόλογα νέα γεγονότα ή αποδείξεις κατά την ανωτέρω έννοια, καθώς είτε περιείχαν περιστατικά μεταγενέστερα της τέλεσης των πράξεων που δεν αφορούσαν τις αποδιδόμενες κατηγορίες, είτε περιελάμβαναν απλώς αξιολογικές κρίσεις για το χαρακτήρα και τα αισθήματα του αιτούντος. Ως εκ τούτου, εκτιμώμενες σε συνδυασμό με το αποδεικτικό υλικό που έλαβε υπόψη το καταδικάσαν δικαστήριο, δεν οδηγούν σε ασφαλή και βέβαιη δικανική πεποίθηση περί της αθωότητας του αιτούντος.

Οι δε λοιπές αιτιάσεις, αφού αμφισβητούσαν απλώς την ορθότητα των ουσιαστικών παραδοχών της αμετάκλητης απόφασης και επεδίωκαν τον ανεπίτρεπτο ουσιαστικό επανέλεγχό της, κρίθηκε ότι δεν συνιστούσαν νόμιμο λόγο επανάληψης.

Απόσπασμα απόφασης

5. Με την υπό κρίση αίτηση, ο αιτών "ως λόγους" επανάληψης της διαδικασίας επικαλείται τις ακόλουθες προσαγόμενες νέες αποδείξεις, που κατά τους ισχυρισμούς του καθιστούν πρόδηλο ότι δεν έχει τελέσει τις αξιόποινες πράξεις της ηθικής αυτουργίας σε ανθρωποκτονία από πρόθεση κατά συναυτουργία σε ήρεμη ψυχική κατάσταση, ηθική αυτουργία σε ληστεία τελεσθείσα με ιδιαίτερη σκληρότητα κατά συναυτουργία και συμμορία για τις οποίες καταδικάστηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση και συγκεκριμένα: 1) την από 09-09-2021 δήλωση της T. T. , ενώπιον του Δικηγόρου Αθηνών Χαράλαμπου Σύψα , 2) την από 21-02-2024 δήλωση εξουσιοδότηση της E. K. , αδελφής του S. K. , 3) την από 23-02-2024 δήλωση - εξουσιοδότηση του G. K. , τις οποίες ενσωματώνει αυτούσιες στην αίτησή του.6. Από το ανωτέρω περιεχόμενο της υπό κρίση αιτήσεως δεν προκύπτουν αξιόλογα "νέα γεγονότα" ή "αποδείξεις", άγνωστα στους δικαστές που δίκασαν, κατά την έννοια του άρθρου 525§1 περ.2 ΠΚ, που από μόνα τους ή σε συνδυασμό με τις αποδείξεις που λήφθηκαν υπόψη από το δικάσαν δικαστήριο, καθιστούν φανερό ότι ο αιτών είναι αθώος τέλεσης των εγκλημάτων της ηθικής αυτουργίας σε ανθρωποκτονία από πρόθεση κατά συναυτουργία σε ήρεμη ψυχική κατάσταση, ηθική αυτουργία σε ληστεία τελεσθείσα με ιδιαίτερη σκληρότητα κατά συναυτουργία και συμμορία για τα οποία καταδικάστηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση. Ειδικότερα, 1) στην από 09-09-2021 δήλωση της T. T. , περιέχονται πραγματικά περιστατικά τα οποία συνέβησαν μετά την τέλεση των αδικημάτων για τα οποία ο αιτών κηρύχθηκε ένοχος και δεν αφορούν τις ανωτέρω κατηγορίες και συγκεκριμένα ότι ήταν σκεπτικός, ξαφνιασμένος, προβληματισμένος μετά την τηλεφωνική ειδοποίηση που έλαβε από το Αστυνομικό Τμήμα Παγκρατίου, προκειμένου να εμφανισθεί στις αστυνομικές αρχές και να δώσει πληροφορίες σχετικά με τα έγγραφα μεταβίβασης οχήματος ιδιοκτησίας του, καθώς και την έκπληξη του για την κλήση σε αυτό, 2) στην από 21-02-2024 δήλωση εξουσιοδότηση της E. K. , αδελφής του S. K. , περιέχονται αξιολογικές κρίσεις για τη ζωή και το χαρακτήρα του αιτούντος, τα συναισθήματά του για την Ε. Δ. και 3) στην από 23-02-2024 δήλωση - εξουσιοδότηση του G. K. , γιού του αιτούντος, ηλικίας επτά ετών κατά το χρόνο τέλεσης των αδικημάτων περιέχονται επίσης αξιολογήσεις του χαρακτήρα του αιτούντα, της εργατικότητας του, των ενδοοικογενειακών σχέσεων τους και των συναισθημάτων του για την Ε. Δ.7. Συνεπώς, οι επικαλούμενες από τον αιτούντα νέες αποδείξεις, εκτιμώμενες σε συνδυασμό με εκείνες που έλαβε υπόψη του το εκδόσαν την ανωτέρω υπ' αριθμ. 23/2018 απόφαση Μικτό Ορκωτό Εφετείο Ιωαννίνων, με την οποία κηρύχθηκε ένοχος, δεν οδηγούν σε ασφαλή και βέβαιη δικανική πεποίθηση περί της αθωότητας του. Με τα δεδομένα αυτά, ο επικαλούμενος ως άνω λόγος της κρινόμενης αίτησης επαναλήψεως διαδικασίας, είναι αβάσιμος και επομένως, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αυτή και να καταδικαστεί ο αιτών στα δικαστικά έξοδα (άρ. 578 παρ.1 ΚΠΔ). Σημειώνεται, τέλος, ότι οι λοιπές αιτιάσεις που περιέχονται στην κρινόμενη αίτηση δεν συνιστούν νόμιμο λόγο επανάληψης της διαδικασίας, καθώς αφορούν ισχυρισμούς που αμφισβητούν απλώς την ορθότητα των ουσιαστικών παραδοχών του δικαστηρίου που εξέδωσε την αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση και επιδιώκουν τον ανεπίτρεπτο ουσιαστικό επανέλεγχο αυτής από τον Άρειο Πάγο, με βάση το αποδεικτικό υλικό που είχε ληφθεί υπόψη από το δικαστήριο που την εξέδωσε.

Εξάλλου, κατόπιν των προεκτεθέντων, δεν συντρέχει περίπτωση να διαταχθεί συμπληρωματική έρευνα περί των λόγων της αίτησης, κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 529 εδ. γ' ΚΠΔ.

Δείτε αναλυτικά την απόφαση στο areiospagos.gr.